O (nie)zwykłych właściwościach leszczyny i orzecha włoskiego

W różnych kulturach symbolizowały mądrość i długowieczność. Utoż­samiano je z energią męską, seksualnością i płodnością. Nie­rozer­walnie kojarzą się też z późnym latem i początkiem jesieni…

Podział na orze­chy, pest­ki i nasio­na może wyda­wać się nie­co mylą­cy. Wie­le pestek uzna­je się bowiem za orze­chy i z tego też powo­du sta­ły się one zbior­czą i potocz­ną nazwą dla więk­szo­ści twar­dych baka­lii. Zatem nie wszyst­kie z nich są tym, czym się je okre­śla. Gwo­li ści­sło­ści orzech jest suchym owo­cem w stward­nia­łej łupi­nie, a pest­ka sta­no­wi część owo­cu. Dla przy­kła­du orze­chy ziem­ne (ara­chi­do­we) to nasio­na rośli­ny strącz­ko­wej, podob­nie jak groch i faso­la. Co cie­ka­we, sta­no­wią one jed­ną z ulu­bio­nych prze­ką­sek astro­nau­tów NASA – są kalo­rycz­ne i dobrze zno­szą prze­cho­wy­wa­nie. Rów­nież orzech wło­ski bywa kla­sy­fi­ko­wa­ny przez bota­ni­ków jako pest­ko­wiec, niby­pest­ko­wiec lub pest­ko­wiec pozor­ny, ale z pew­no­ścią nie jest praw­dzi­wym orzechem.

Z bota­nicz­ne­go punk­tu widze­nia sa nimi owoc lesz­czy­ny, kasz­tan i żołądź, ponie­waż mają twar­dą łupi­nę, nie otwie­ra­ją się też, gdy doj­rze­ją. Orze­chy są jed­nym z naj­lep­szych źró­deł wita­mi­ny E, któ­ra opóź­nia pro­ce­sy sta­rze­nia i chro­ni komór­ki przed stre­sem oksy­da­cyj­nym. Sta­no­wią istot­ny skład­nik wie­lu kuch­ni świa­ta. Naj­bar­dziej kalo­rycz­nym orze­chem świa­ta są orze­chy maka­da­mia, ponie­waż zawie­ra­ją aż ok. 720 kcal w 100 g (podob­ne war­to­ści uzy­sku­ją jedy­nie orze­chy pekan). War­to pamię­tać, że potra­fią wywo­łać sil­ną alergię.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Zielony geniusz Flory

Quantec w akcji

Orze­chy w róż­nych kul­tu­rach często

symbolizowały mądrość i długowieczność

Utoż­sa­mia­no je z ener­gią męską, seksual­nością i płod­no­ścią. Naj­star­sze zna­ne ludz­ko­ści orze­chy jadal­ne to orze­chy wło­skie (daw­niej per­skie) oraz pista­cje. Ska­mie­nia­łe sko­rup­ki pierw­szych z nich, pozo­sta­łe po spo­ży­ciu ich zawar­to­ści przez czło­wie­ka, odkry­te przez arche­olo­gów, pocho­dzą z ok. 7000 r. p.n.e. Ich upra­wa na więk­szą ska­lę roz­po­czę­ła się w sta­ro­żyt­nej Per­sji i Gre­cji ok. 2500 r. p.n.e. Z kolei śla­dy pista­cji w posta­ci nasion, zna­le­zio­ne pod­czas wyko­pa­lisk w jaski­niach, na tere­nach dzi­siej­szej Tur­cji, rów­nież datu­je się na ok. 7000 r. p.n.e. Nie­gdyś zwa­no je zie­lonym zło­tem, ponie­waż były towa­rem luk­susowym, syno­ni­mem bogac­twa elit cywi­li­za­cji Bli­skie­go Wscho­du. Obec­nie są zarów­no smacz­ną prze­ką­ską, jak też istot­nym skład­ni­kiem kuli­nar­nym i przemysłowym.

O ile w przy­pad­ku badań arche­olo­gicz­nych moż­na w spo­sób uza­sad­nio­ny liczyć na pomno­że­nie bazy źró­dło­wej dla pozna­nia tajem­nic kuch­ni sło­wiań­skiej, o tyle nadzie­je takie w odnie­sie­niu do pisa­nych prze­ka­zów histo­rycz­nych są raczej płon­ne. Z kolei źró­dła arche­olo­gicz­ne, pozwa­la­ją­ce budo­wać stan wie­dzy na temat poży­wie­nia Sło­wian, są moc­no zróż­ni­co­wa­ne, zarów­no pod wzglę­dem ilo­ścio­wym, jak i jako­ścio­wym. Część z nich mówi o surow­cach, jaki­mi dys­po­no­wa­li oni do przy­go­to­wa­nia pokar­mu, inne relik­ty sta­no­wią świa­dec­two czyn­no­ści i pro­ce­sów obrób­ki zwią­za­nych z pozy­ski­wa­niem poży­wie­nia, jego prze­twa­rza­niem i przy­rzą­dza­niem potraw. Do pierw­szej z grup zali­cza się zacho­wa­ne w nawar­stwie­niach kul­tu­ro­wych szcząt­ki roślin (arche­obo­ta­ni­ka) i kla­sy­fi­ku­je się je jako spe­cy­ficz­ne zna­le­zi­ska, ponie­waż musia­ły zaist­nieć szcze­gól­ne oko­licz­no­ści, umoż­li­wia­ją­ce ich prze­trwa­nie do dziś.

Zbie­rac­two jest jed­nym z ostat­nich powią­zań czło­wie­ka ze śro­do­wi­skiem natu­ral­nym, od któ­re­go z takim tru­dem i upo­rem sta­rał się on na prze­strze­ni tysiąc­le­ci unie­za­leż­nić. Jed­no­cze­śnie sta­no­wi­ło ono boga­te źró­dło obser­wa­cji oraz doświad­czeń, któ­re final­nie umoż­li­wi­ły mu świa­do­mą sepa­ra­cję od oto­cze­nia, prze­obra­ża­jąc go z kon­su­men­ta w pro­du­cen­ta. Ta for­ma przy­swa­ja­nia przez gatu­nek ludz­ki w swo­im natu­ral­nym sie­dli­sku goto­wych darów Mat­ki Natu­ry, bez koniecz­no­ści podej­mo­wa­nia wyszu­ka­nych dzia­łań, jest tak sta­ra jak histo­ria czło­wie­ka. W celu uzu­peł­nie­nia menu ludzie z pew­no­ścią zbie­ra­li owo­ce, nasio­na i orzechy.