W poszukiwaniu utraconego kolagenu

O tym, że kolagen jest dla nas białkiem sine qua non, naukowcy wiedzieli już na przełomie lat 50. i 60. XX w. Odtąd trwają próby jego pozyskania – uczeni zdają sobie sprawę, że sukces na tym polu mógłby spowodować rewolucję w medycynie

Po raz pierw­szy naukow­cy wyizo­lo­wa­li kola­gen na począt­ku XIX w. Prze­ło­mu doko­nał w latach 50. minio­ne­go stu­le­cia indyj­ski nauko­wiec G.N. Rama­chan­dran, któ­ry bada­jąc struk­turę pep­ty­dów, odkrył wraz z zes­połem, że czą­stecz­ka kola­ge­nu to potrój­na heli­sa, czy­li spi­ra­la zło­żo­na z trzech łań­cu­chów zbu­do­wa­nych z reszt ami­no­kwa­so­wych – każ­dy łań­cuch liczy takich reszt ok. 1050.

Regu­lar­nie powta­rza się w nim gli­cy­na, sta­no­wią­ca jed­ną trze­cią budul­ca czą­stecz­ki kola­ge­nu, wspie­ra­ją ją w jego konstruk­cji dwa inne ami­no­kwa­sy: pro­lina i hydro­ksyprolina, wystę­pu­ją­ce naprze­mien­nie, a oprócz nich w skła­dzie jego łań­cu­cha wystę­pu­je jesz­cze 17 innych ami­no­kwa­sów¹M. Wu, K. Cro­nin, J. S. Cra­ne, Bio­che­mi­stry, Colla­gen Syn­the­sis, „Natio­nal Libra­ry of Medi­ci­ne”, Sep­tem­ber 4, 2023: https://​www​.ncbi​.nlm​.nih​.gov/​b​o​o​k​s​/​N​B​K​5​077 09/.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Medikzap – witalna siła impulsów elektrycznych

Mechanizmy działania prądów w niepłodności

Jak piszą Mar­ta Banaś i Kry­sty­na Pie­tru­cha z Poli­tech­ni­ki Łódz­kiej, ko­lagen jest jed­nym z naj­waż­niej­szych i naj­bar­dziej skom­pli­ko­wa­nych poli­me­rów natu­ral­nych. Wystę­pu­je prak­tycz­nie we wszyst­kich tkan­kach (skó­ra, ścię­gna, chrząst­ka, kości, zęby, ścia­ny naczyń krwio­no­śnych, bło­ny wewnątrz­u­stro­jo­we i bło­ny pęche­rzy pław­nych ryb) i sta­no­wi oko­ło 33% bia­łek orga­ni­zmu czło­wie­ka oraz innych krę­gow­ców. Jest głów­nym skład­ni­kiem sub­stan­cji poza­ko­mór­ko­wej.

Autor­ki zwra­ca­ją uwa­gę na to, iż wszech­obec­ność kola­ge­nu w organiz­mach istot żywych oraz istot­na funk­cja, jaką peł­ni w naj­waż­niej­szych pro­ce­sach życio­wych orga­ni­zmu ludz­kie­go, oraz uni­ka­to­we wła­ści­wo­ści bio­lo­gicz­ne i fizykoche­micz­ne spra­wia­ją, że od wie­lu dekad sta­no­wi on przed­miot inten­syw­nych badań nau­kowych²M. Banaś, K. Pie­tru­cha, Typy i struk­tu­ra biał­ka kola­ge­no­we­go, „Zeszy­ty Nauko­we Poli­tech­ni­ki Łódz­kiej”, nr 1058, „Che­mia Spo­żyw­cza i Bio­tech­no­lo­gia”, z. 73 (2009): https://repozytorium.p.lodz.pl/server/api/core/bitstreams/0ff890d6-8cb8-49d6-b2ef-5b56d02a7077/content.

Kolagen kolagenowi nierówny

Ucze­ni od dekad usi­ło­wa­li pozy­skać to biał­ko. Sto­so­wa­no róż­ne for­my eks­trak­cji, nie­ste­ty w efek­cie tych eks­pe­ry­men­tów otrzy­my­wa­no jedy­nie pro­duk­ty degra­da­cji kola­ge­nu (PDK). Zwa­ne skró­to­wo kola­ge­nem, mimo że powsta­ją­ce w efek­cie roz­pa­du jego ogrom­nej czą­stecz­ki, były i są wyko­rzy­sty­wa­ne w kosme­to­lo­gii, medy­cy­nie, a nawet die­te­ty­ce (kola­gen w pły­nie, w prosz­ku, w popu­lar­nych kre­mach). Orga­nizm może wyko­rzy­sty­wać skład­ni­ki PDK, wią­żą się z tym jed­nak róż­ne rodza­je ryzy­ka, co skło­ni­ło dwo­je pol­skich uczo­nych do kon­ty­nu­acji prób pozy­ska­nia kola­ge­nu żywe­go, nie­tknię­te­go (intakt). Współ­au­tor­ka tech­no­lo­gii pozwa­la­ją­cej uzy­skać ten aktyw­ny bio­lo­gicz­nie kola­gen dr n. med. Kry­sty­na Sie­masz­ko-Przy­byl­ska wspo­mi­na: Na pomoc przy­szła pod­sta­wo­wa wie­dza medycz­na […]. Każ­dy położ­nik, a nawet tyl­ko adept sztu­ki medycz­nej bar­dzo dobrze wie, z jaki­mi powi­kła­nia­mi, zakoń­czo­ny­mi cza­sem zgo­nem (na przy­kład z powo­du sep­sy), wią­że się dzia­ła­nie PDF – pro­duk­tów degra­da­cji fibry­no­ge­nu. Dla nas sta­ło się jasne, że złą, aler­gicz­ną sła­wę w der­ma­to­lo­gii i kosme­to­lo­gii posia­da­ją tzw. kola­ge­ny eks­trak­cyj­ne, czy­li pro­duk­ty degra­da­cji kola­ge­nu (PDK), uzy­ski­wa­ne wspo­mnia­ną meto­dą [eks­trak­cji]. Dzia­ła­nie kola­ge­nu bio­lo­gicz­nie aktyw­ne­go, okre­śla­ne­go jako intakt lub tro­po­ko­la­gen, jest inne – prze­cież jest on budul­cem wszyst­kich krę­gow­ców na każ­dym eta­pie roz­wo­ju³A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 23.

Z począt­ku twór­ca prze­ło­mo­wej meto­dy hydra­ta­cji bio­che­mik prof. Józef Przy­bylski opra­co­wał meto­dę opar­tą na ekstrak­cji. Ale szyb­ko zorien­to­wał się, że nie tego szu­ka. Eks­trak­cja pozwa­la uzy­skać tyl­ko pro­duk­ty roz­pa­du heli­sy kola­ge­no­wej, w rezul­ta­cie swo­ich pierw­szych eks­pe­ry­men­tów pro­fe­sor otrzy­mał więc kola­gen tzw. roz­pusz­czal­ny⁴A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 23. Kola­gen roz­pusz­czal­ny to poję­cie wewnętrz­nie sprzecz­ne, ponie­waż żywy (intakt) nie roz­pusz­cza się w wodzie – gdy­by tak było, roz­pu­ści­li­by­śmy się w wan­nie, jak zauwa­żył kie­dyś żar­to­bli­wie pewien kra­kow­ski nauko­wiec. Kola­gen intakt, o zacho­wa­nej struk­tu­rze potrój­nej heli­sy, wodę wchła­nia.Rozpuścić się w wodzie może dopie­ro po roz­pa­dzie. A zło­żyć go z powro­tem nie sposób.

Po latach prób dwo­je uczo­nych opra­co­wa­ło więc meto­dę hydra­ta­cji, któ­ra bar­dzo przy­pa­dła kola­ge­no­wi do gustu. Potrój­na heli­sa nie tyl­ko się nie roz­pa­da­ła, ale wręcz chęt­nie opusz­cza­ła rybią skó­rę (w typo­wym pro­ce­sie tech­no­lo­gicz­nym opar­tym na eks­trak­cji wyko­rzy­stu­je się skó­ry bydlę­ce). Przy­byl­scy uzy­ska­li kola­gen w for­mie, w któ­rej może on, w ich prze­ko­na­niu, od razu pod­jąć swo­je funk­cje w orga­ni­zmie czło­wie­ka⁵A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 27.

We współ­pra­cy z insty­tu­cja­mi nauko­wy­mi zaczę­li eks­pe­ry­men­tal­nie sto­so­wać go u osób z róż­ny­mi dole­gli­wo­ścia­mi. U pacjent­ki ocze­ku­ją­cej na ope­ra­cję wycię­cia maci­cy po dwóch mie­sią­cach codzien­nych wle­wek kola­ge­nu zni­kły ogrom­ne mię­śnia­ki, u innej minę­ło trwa­ją­ce od lat uciąż­li­we scho­rze­nie jeli­ta gru­be­go. U pacjen­tów z Trój­mia­sta zasto­so­wa­no też tro­po­ko­la­gen do lecze­nia gru­czo­łu kro­ko­we­go i zaob­ser­wo­wa­no jego wydat­ne zmniej­sze­nie się, po dwóch tygo­dniach sto­so­wa­nia o oko­ło poło­wy, co wyka­za­ło bada­nie USG, u jesz­cze inne­go pacjen­ta wygła­dzi­ła się skó­ra twa­rzy, moc­no uszko­dzo­na wsku­tek wypad­ku i nie­umiew­jęt­nie prze­pro­wa­dzo­nej ope­ra­cji⁶A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 30. Z tej samej publi­ka­cji zaczerp­nię­to też inne przy­kła­dy dzia­ła­nia kola­ge­nu aktyw­ne­go bio­lo­gicz­nie.

Kolagenowe niespodzianki

Nie­ste­ty, bada­nia nad zasto­so­wa­niem w me­­dycynie uzy­ska­ne­go przez Przy­byl­skich kola­ge­nu bio­lo­gicz­nie aktyw­ne­go zosta­ły wkrót­ce prze­rwa­ne. Pozo­stał on jed­nak dostęp­ny jako kosme­tyk. Oso­by sto­su­ją­ce go w tej for­mie na twarz i cia­ło zaczę­ły dono­sić o zas­ka­ku­jących efek­tach: apli­ko­wa­ny na twarz (w wer­sji Whi­te) popra­wiał u nie­któ­rych nie tyl­ko stan skó­ry, ale i dzią­seł oraz ostrość widze­nia, nakła­da­ny na cia­ło (Grey lub Gra­phi­te) redu­ko­wał pro­ble­my z żyla­ka­mi, łago­dził bole­sność sta­wów, a na narzą­dy intym­ne (wer­sja Inti­ma­te for Woman) zmniej­szał, a nie­raz wręcz eli­mi­no­wał, uciąż­li­we pro­ble­my. Opi­sy takich przy­pad­ków moż­na zna­leźć w cyto­wa­nej tu książ­ce Kola­gen i ja, któ­ra uka­zu­je histo­rię pol­skich eks­pe­ry­men­tów w poszu­ki­wa­niu tego biał­ka o nie­usz­ko­dzo­nej struk­tu­rze, a tak­że przy­ta­cza rela­cje osób sto­su­ją­cych go jako kosmetyk.

Kola­gen pomógł Ewie, któ­ra zma­ga­ła się z rakiem kości. Leka­rze zale­ci­li wyko­na­nie endo­pla­sty­ki bio­dra. Przez pewien czas przyj­mo­wa­ła stront. Zaczę­ła też apli­ko­wać na bio­dro kola­gen sza­ry. Dwa mie­sią­ce póź­niej pod­czas kon­tro­li leka­rze zdu­mie­li się, widząc dużą popra­wę. Orze­kli, że inter­wen­cja orto­pe­dycz­na jest zbęd­na. Wsku­tek prze­rzu­tów nowo­two­ru do mózgu Ewę pod­da­no serii 20 naświe­tlań. Cebul­ki wło­so­we ule­gły znisz­cze­niu, uprze­dzo­no ją, że wło­sy i brwi już nigdy nie odro­sną. A jed­nak zaczę­ły poja­wiać się już na dru­gi dzień po nało­że­niu kola­ge­nu. Czar­ne. Kola­gen zadzia­łał u Ewy tak­że prze­ciw­bó­lo­wo. Po mie­sią­cu jego sto­so­wa­nia mogła wstać z łóż­ka i swo­bod­nie się poruszać.

Bar­ba­ra opo­wia­da o pozby­ciu się łusz­czycy. Wal­czy­łam z łusz­czy­cą, jak mogłam. Sto­so­wa­łam dzie­siąt­ki róż­nych pre­pa­ra­tów, radzi­łam się wie­lu leka­rzy, ale wszyst­ko na nic. Wsty­dzi­łam się poka­zać ludziom.

Łusz­czą­ce się, sączą­ce i swę­dzą­ce pla­my szpe­ci­ły całe jej cia­ło, ale po oko­ło dwóch mie­sią­cach apli­ko­wa­nia kola­ge­nu zaczę­ły zani­kać. Pew­ne­go dnia zdu­mio­na Bar­ba­ra skon­sta­to­wa­ła, że może bez zaże­no­wa­nia wybrać się na basen. Łusz­czy­cy prak­tycz­nie już nie widać, na wszel­ki wypa­dek jed­nak nakła­dam pre­pa­rat w te nie­licz­ne miej­sca, gdzie jesz­cze dostrze­gam nikłe śla­dy daw­nej cho­ro­by.

Apo­lo­nia opo­wia­da: Mam 81 lat. Cier­pia­łam na wypa­da­nie maci­cy i pochwy. Mia­łam zapla­no­wa­ny zabieg gine­ko­logicz­ny. Się­gnę­łam po kola­gen intym­ny dla pań oraz kola­gen w kap­suł­kach „Sen­sation”. Po sto­so­wa­niu przez trzy mie­sią­ce nastą­pi­ła duża popra­wa, nie musia­łam iść na zabieg. Gdy po roku zaprze­sta­ła przyj­mo­wa­nia i apli­ko­wa­nia, pro­ble­my pow­róciły – znów więc zaczę­ła suple­men­to­wać kola­gen. Popra­wa nastą­pi­ła po dwóch mie­sią­cach, a Apo­lo­nia nie prze­ry­wa już sto­so­wa­nia kolagenu.

O podob­nych skut­kach sto­so­wa­nia kola­ge­nu intym­ne­go i kap­su­łek AP Sen­sa­tion dono­szą też inne kobie­ty z taki­mi dolegliwościami.

Kola­gen aktyw­ny bio­lo­gicz­nie przy­niósł pozy­tyw­ne rezul­ta­ty u wie­lu osób ze zwy­rod­nie­niem stawów.

Ali­cja (78 lat) z powo­du bólu prze­sta­ła prak­tycz­nie wycho­dzić z domu. Leka­rze, po bez­sku­tecz­nym sto­so­wa­niu roz­ma­itych metod tera­pii, mogli zapro­po­no­wać już tyl­ko endo­pro­te­zę, na co Ali­cja nie chcia­ła się zde­cy­do­wać. Posta­no­wi­ła zacząć apli­ko­wać kola­gen sza­ry. I… Mogę teraz cho­dzić bez bólu, zejść i wejść samodziel­nie po scho­dach, spa­ce­ro­wać. Wró­ci­ła mi chęć do życia i dzia­ła­nia.

Witaminy a kolagen

Kola­gen aktyw­ny bio­lo­gicz­nie sto­su­je się naj­czę­ściej w pro­ble­mach ze skó­rą, kość­mi i sta­wa­mi, a tak­że naczy­nia­mi krwio­no­śny­mi. War­to wes­przeć go magne­zem z wita­mi­ną B6, któ­ry wspo­ma­ga pra­cę mię­śni i zapo­bie­ga ich skur­czom, wzmac­nia­jąc kości i zęby, wspie­ra­jąc układ krwio­no­śny. A jed­no­cze­śnie zba­wien­nie oddzia­łu­je na układ ner­wo­wy i układ odpornościowy.

Pozy­tyw­ne dzia­ła­nie ma też doda­nie wita­mi­ny C, uczest­nicz­ki syn­te­zy kola­ge­nu przez orga­nizm. Jej defi­cyt w die­cie może opóź­niać rege­ne­ra­cję skó­ry, kości, naczyń krwio­no­śnych, dzią­seł i innych tka­nek. Dodaj­my, że sil­ne wła­ści­wo­ści anty­ok­sy­da­cyj­ne wita­mi­ny C spo­wal­nia­ją sta­rze­nie się, wzmac­nia­ją odpor­ność i łago­dzą sta­ny zapal­ne, kola­gen w orga­ni­zmie nie ule­ga więc degra­da­cji przedwcześnie.

Wybie­raj­my for­mę lipo­so­mal­ną wita­min, o kil­ka­krot­nie wyż­szej przy­swa­jal­no­ści (ponad 90%) niż tra­dy­cyj­ne tablet­ki czy kap­suł­ki. Wita­mi­nę C war­to suple­men­to­wać łącz­nie z natu­ral­nym skład­ni­kiem dzia­ła­ją­cym z nią w syner­gii i wzmac­nia­ją­cym jej sku­tecz­ność, takim jak rokitnik.

Wszyst­kie rodza­je Kola­ge­nu, Magnez lipo­so­mal­ny z wita­mi­ną B6, Wita­mi­nę C 1000 lipo­so­mal­ną z rokit­ni­kiem oraz książ­kę Kola­gen i ja autor­stwa Anny Piku­ry i Alek­san­dry Czwoj­dak moż­na kupić:

- wysył­ko­wo tel. 509 040 467, 502 306 200, 71 343 51 00, 71 344 53 03

- w skle­pie www​.anna​pi​ku​ra​.com oraz na miej­scu w Kli­ni­kach ANNA PIKURA.

KLINIKI ANNA PIKURA:

• Wro­cław ul. Kazi­mie­rza Wiel­kie­go 64, tel. 71 343 51 00, 71 344 53 03, 510 214 445

• Kra­ków ul. Sta­ro­wiśl­na 82, tel. 12 430 15 83, 501 087 886

Księ­gar­nia-Gale­ria Nie­zna­ny Świat, War­sza­wa, ul. Kre­dy­to­wa 2

tel. 22 827 93 49, e‑mail: bok@​nieznany.​pl • www​.nie​zna​ny​.pl

Przypisy

• 1
  M. Wu, K. Cro­nin, J. S. Cra­ne, Bio­che­mi­stry, Colla­gen Syn­the­sis, „Natio­nal Libra­ry of Medi­ci­ne”, Sep­tem­ber 4, 2023: https://​www​.ncbi​.nlm​.nih​.gov/​b​o​o​k​s​/​N​B​K​5​077 09/ ↩︎
• 2
  M. Banaś, K. Pie­tru­cha, Typy i struk­tu­ra biał­ka kola­ge­no­we­go, „Zeszy­ty Nauko­we Poli­tech­ni­ki Łódz­kiej”, nr 1058, „Che­mia Spo­żyw­cza i Bio­tech­no­lo­gia”, z. 73 (2009): https://repozytorium.p.lodz.pl/server/api/core/bitstreams/0ff890d6-8cb8-49d6-b2ef-5b56d02a7077/content ↩︎
• 3
  A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 23 ↩︎
• 4
  A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 23 ↩︎
• 5
  A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 27 ↩︎
• 6
  A. Piku­ra, A. Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025, s. 30. Z tej samej publi­ka­cji zaczerp­nię­to też inne przy­kła­dy dzia­ła­nia kola­ge­nu aktyw­ne­go bio­lo­gicz­nie ↩︎