Kolagen – dla każdego coś dobrego

Kolagen, brać czy nie brać? Bo różnie mówią. Często, że to tylko pic na wodę – tak zaczyna recenzję książki poświęconej kolagenowi – A. Pikura, A. Czwojdrak, Kolagen i ja – pewna znana aktorka. Do jakiego wniosku dochodzi? Pozostawmy to pytanie otwarte, być może znajdziemy odpowiedź na końcu tego artykułu

Wie­le osób, podob­nie jak autor­ka powyż­szych pytań, z począt­ku nie wie, o co tyle hała­su. W skle­pach i apte­kach moż­na kupić kap­suł­ki z kola­ge­nem, kre­my z kola­ge­nem (nawet bar­dzo tanie), napo­je z kola­ge­nem. Czy jest w ogó­le o czym mówić?

Zacznij­my od Pau­la Born­ste­ina, pio­nie­ra badań nad kola­ge­nem w 2 poło­wie XX w., auto­ra zna­nych prac, któ­re powsta­ły w latach 60.¹ Jako pierw­szy uzy­skał on kola­gen meto­dą eks­trak­cji. Podob­nie jak inni bada­cze, uwa­żał tę meto­dę za naj­wła­ściw­szą. Był w błę­dzie, co potem przy­znał. Nie moż­na bowiem w ten spo­sób pozy­skać kola­ge­nu w posta­ci nie­zmie­nio­nej, czy­li takiej, z jakiej zbu­do­wa­ny jest szkie­let pod­po­ro­wy ludz­kie­go organizmu.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Nie tylko ciało. O holistycznym podejściu do zdrowia i choroby

Antybiotyk XXI wieku. Propolis jak kobieta – zmienny i fascynujący

Żywy kolagen wyszedł sam

Zna­ko­mi­ta więk­szość sto­so­wa­nych dziś metod pozy­ski­wa­nia kola­ge­nu pole­ga wła­śnie na eks­trak­cji. Sprze­da­wa­ne kre­my czy napo­je nie zawie­ra­ją więc jego aktyw­nej posta­ci, lecz ami­no­kwa­sy i inne pro­duk­ty jego roz­pa­du. Orga­nizm może je wyko­rzy­stać, ale nie zło­żą się one z powro­tem w to skom­pli­ko­wa­ne biał­ko, nie uzu­peł­nią też jego bra­ków w organizmie.

Już w latach 80. ub.w. nad kola­ge­nem pra­co­wa­li naukow­cy z kil­ku uczel­ni z nad­mor­skie­go Trój­mia­sta (m.in. Maria Sadow­ska, Mie­czy­sław Skrodz­ki). Dla­cze­go tam­tej­szych? Ponie­waż byli bli­sko świe­że­go surow­ca, skór ryb z prze­my­słu prze­twór­cze­go. Odpa­du, któ­ry oka­zał się bez­cen­nym surowcem!

Począt­ko­wo nadal pró­bo­wa­no uzy­skać czy­sty kola­gen meto­dą eks­trak­cji. Aż poja­wił się prof. Józef Przy­byl­ski, bio­che­mik, i jego żona dr n. med. Kry­sty­na Sie­masz­ko-Przy­byl­ska, gine­ko­log-endo­kry­no­log.

Jed­nym z wąt­ków sagi o kola­ge­nie aktyw­nym bio­lo­gicz­nie jest jej inspi­ru­ją­ca rola, wyni­ka­ją­ca z wspar­cia żony-leka­rza szu­ka­ją­ce­go leku dla pacjen­tek. Ich trwa­ją­ce wie­le lat bada­nia zosta­ły uwień­czo­ne suk­ce­sem – zupeł­nie nowym podej­ściem do kolagenu.

Zwró­ci­li uwa­gę, że to sub­stan­cja bar­dzo deli­kat­na i nie może być z jej śro­do­wi­ska wycią­ga­na siłą, za pomo­cą agre­syw­nych odczyn­ni­ków. Poszu­ka­li spo­so­bu, by wyszła sama. I wyszła! Zapro­szo­na w pre­cy­zyj­nie zapro­jek­to­wa­ne oto­cze­nie: kry­sta­licz­ną wodę z dodat­kiem natu­ral­ne­go kwa­su mle­ko­we­go i we włók­na czy­ste­go jedwabiu.

Pierwsze próby

Opra­co­wa­na meto­da umoż­li­wi­ła pozy­ski­wa­nie kola­ge­nu aktyw­ne­go bio­lo­gicz­nie w więk­szych ilo­ściach, a to z kolei pozwo­li­ło uru­cho­mić jego pro­duk­cję. Pod­ję­te for­mal­ne bada­nia, we współ­pra­cy z reno­mo­wa­ny­mi ośrod­ka­mi nauko­wy­mi, przy­nio­sły obie­cu­ją­ce rezultaty.

U Tere­sy w tam­tym aku­rat okre­sie wykry­to mię­śnia­ki narzą­dów rod­nych, kwa­li­fi­ku­ją­ce ją do natych­mia­sto­wej rady­kal­nej ope­ra­cji. Jej wypo­wiedź ilu­stru­je sze­ro­ki zakres dzia­ła­nia kola­ge­nu aktyw­ne­go biologicznie.

Byłam zde­spe­ro­wa­na. Na koniec zadzwo­ni­łam jesz­cze do dok­tor Przy­byl­skiej. Zapro­po­no­wa­ła dopo­chwo­we wlew­ki tro­po­ko­la­ge­nu (kola­ge­nu aktyw­ne­go bio­lo­gicz­nie). Wyko­ny­wa­no mi je codzien­nie w nowo otwar­tym ośrod­ku badaw­czym. Po dwóch mie­sią­cach USG wyka­za­ło znacz­ną popra­wę, osta­tecz­nie nastą­pi­ło cał­ko­wi­te wyle­cze­nie, co zosta­ło dwu­krot­nie potwier­dzo­ne histo­pa­to­lo­gicz­nie.

Tere­sa opo­wie­dzia­ła rów­nież o innych efek­tach kola­ge­nu aktyw­ne­go bio­lo­gicz­nie. Skó­ra ład­niej­sza niż 20 lat wcze­śniej (mimo że zawsze sto­so­wa­ła kosme­ty­ki z wyso­kiej pół­ki). Wsią­kła obwi­sła skó­ra na szyi. Zago­iły się otwar­te rany po dotkli­wym podraż­nie­niu kre­mem depi­la­cyj­nym, rana zaczę­ła się goić już po jed­nym dniu sto­so­wa­nia kola­ge­nu. Pod wpły­wem kola­ge­nu zni­kła narośl na szyi – zmię­kła i złusz­czy­ła się, nie ma też już śla­du po brą­zo­wych pla­mach wątro­bo­wych na rękach. Po wewnętrz­nej stro­nie kolan Tere­sa mia­ła wydat­ne żyla­ki o wyglą­dzie poskrę­ca­nych powro­zów. Po sys­te­ma­tycz­nej apli­ka­cji kola­ge­nu zni­kły, zosta­ły tyl­ko led­wie widocz­ne pozo­sta­ło­ści².

Pomaga czy nie pomaga

Twór­cy meto­dy hydra­ta­cji byli prze­ko­na­ni o sku­tecz­nym dzia­ła­niu tego potęż­ne­go biał­ka w nie­na­ru­szo­nej posta­ci. Kola­gen aktyw­ny bio­lo­gicz­nie nie może zaszko­dzić – twier­dzi Kry­sty­na Sie­masz­ko-Przy­byl­ska. – Może tyl­ko pomóc³.

Nie­daw­no opu­bli­ko­wa­ne wyni­ki badań chiń­skich naukow­ców nad wpły­wem na komór­ki nowo­two­ro­we kola­ge­nu typu I – wystę­pu­ją­ce­go w orga­ni­zmach krę­gow­ców budul­ca m.in. skó­ry i kości (sta­no­wi 90% kola­ge­nu w orga­ni­zmie) nie przy­nio­sły jed­no­znacz­nych wnio­sków: rola kola­ge­nu typu I w bio­lo­gii nowo­two­rów jest zło­żo­na i zależ­na od typu nowo­two­ru⁴.

Nie jest to zaska­ku­ją­ce. Nawet leki o sku­tecz­no­ści potwier­dzo­nej w bada­niach kli­nicz­nych nie poma­ga­ją każ­de­mu pacjen­to­wi jed­na­ko­wo. – Każ­da oso­ba może reago­wać indy­wi­du­al­nie i ina­czej na ten sam pro­dukt lecz­ni­czy – pisze prof. Tade­usz Trzisz­ka w recen­zji wspo­mnia­nej książ­ki. Potwier­dza­ją to rela­cje osób sto­su­ją­cych kola­gen aktyw­ny bio­lo­gicz­nie (dostęp­ny od ok. 25 lat). Wie­le osób z suk­ce­sem sto­su­je go na bolą­ce sta­wy, nie­któ­rzy dono­szą o wyle­cze­niu w sto­sun­ko­wo krót­kim cza­sie rwy kul­szo­wej czy cie­śni nad­garst­ka. Inni nie zaob­ser­wo­wa­li u sie­bie podob­nych rezul­ta­tów, za to się­ga­ją po nie­go w przy­pad­ku np. cho­rób przy­zę­bia lub pogar­sza­ją­ce­go się wzroku.

Kola­gen uzy­ska­ny meto­dą hydra­ta­cji wciąż nie docze­kał się należ­nej mu uwa­gi w bada­niach jego poten­cja­łu lecz­ni­cze­go. War­to jed­nak zaufać współ­au­tor­ce tej meto­dy dr n. med. Kry­sty­nie Sie­masz­ko-Przy­byl­skiej i wypró­bo­wać go w sytu­acji jego niedoboru.

Gdzie jest potrzebny kolagen?

Wszę­dzie, ponie­waż jeste­śmy cali z nie­go zbu­do­wa­ni, to na nim – ela­stycz­nym, sprę­ży­stym rusz­to­wa­niu – usa­do­wio­ne są tkan­ki róż­nych narzą­dów⁵.

Poma­ga też na wie­le dole­gli­wo­ści, a rezul­ta­ty jego dobro­czyn­ne­go dzia­ła­nia zale­żą od wie­lu czynników.

Oto wybrane przykłady z życia wzięte:

Zapalenie mięśnia ściany pęcherza

Hali­na ma 74 lata i od kil­ku­na­stu lat cho­ru­ję na prze­wle­kłe jeli­to­we zapa­le­nie mię­śnia ścia­ny pęche­rza. – Przyj­mo­wa­łam róż­ne leki zale­ca­ne przez uro­lo­ga (sama też jestem leka­rzem), mia­łam ope­ra­cję za gra­ni­cą, ale naj­bar­dziej pomo­gły mi kap­suł­ki kola­ge­no­we. Mój stan zdro­wia i samo­po­czu­cie bar­dzo się popra­wi­ły. Mogę nor­mal­nie funk­cjo­no­wać, cho­dzić. Wcze­śniej, mimo przyj­mo­wa­nia wie­lu leków, nie było to moż­li­we. Bez tego kola­ge­nu nie wyobra­żam sobie życia.

Problemy intymne

Wsku­tek roz­cią­gnię­cia mię­śni narzą­du rod­ne­go maci­ca Zofii wypa­dła.

– Nigdy nie przy­pusz­cza­łam, że coś podob­ne­go może mnie spo­tkać. I nie życzę tego żad­nej kobie­cie. Zain­te­re­so­wał ją arty­kuł o kola­ge­nie intym­nym, opra­co­wa­nym przy uwzględ­nie­niu naj­now­szej wie­dzy nauko­wej o budo­wie i fizjo­lo­gii kobie­ce­go narzą­du rod­ne­go. Aż sama nie mogę uwie­rzyć. Nie zuży­łam nawet jed­ne­go sło­icz­ka, a maci­ca wró­ci­ła na swo­je miej­sce! I już nie wypa­da!

Ból w biodrze uniemożliwiający chodzenie

Andrew: – Cier­pia­łem na ból w pra­wym bio­drze. Zaczą­łem przyj­mo­wać lio­fi­li­zo­wa­ny kola­gen w kap­suł­kach. Pro­ble­my z bio­drem ustą­pi­ły po oko­ło trzech tygo­dniach.

Po roku pro­blem powró­cił. Już zaczą­łem roz­wa­żać endo­pro­te­zę bio­dra, gdy natkną­łem się na pusty sło­iczek. Kupi­łem więc kolej­ny i po dwóch tygo­dniach bóle bio­dra i sztyw­ność znik­nę­ły.

Łuszczyca

Bar­ba­ra: – Mam 45 lat. W moim prze­ko­na­niu z pew­ny­mi rze­cza­mi przy­cho­dzą­cy­mi z wie­kiem trze­ba się pogo­dzić. Kola­gen nie zwró­ci mi wyglą­du osiem­na­sto­lat­ki. Ale wyglą­dam na bar­dziej zadba­ną, świe­żą, wypo­czę­tą. Zna­jo­mi pyta­ją, jakie cuda ze sobą robię i czy aby liftin­gu sobie nie zro­bi­łam. A ja nigdy nie zde­cy­do­wa­ła­bym się na nic, co jest wbrew natu­rze. Kola­gen jest czy­sto natu­ral­ny, nie inge­ru­je bru­tal­nie.

Naj­gor­sza była łusz­czy­ca, nie ist­nie­je na nią sku­tecz­ne lekarstwo.

Wal­czy­łam, jak mogłam. Sto­so­wa­łam dzie­siąt­ki pre­pa­ra­tów, radzi­łam się wie­lu leka­rzy, wszyst­ko na nic.

Sączą­ce się, łusz­czą­ce i swę­dzą­ce pla­my szpe­ci­ły ją od lat. Ale zaczę­ły się zmniej­szać po dwóch mie­sią­cach sto­so­wa­nia kola­ge­nu aktyw­ne­go bio­lo­gicz­nie. Po jakimś cza­sie łusz­czy­ca ustą­pi­ła. Bar­ba­ra nie musi już zakry­wać nóg i całe­go cia­ła. Kola­gen sto­su­je nadal, zapobiegawczo.

Jak go stosować?

Kola­gen aktyw­ny bio­lo­gicz­nie moż­na apli­ko­wać na wil­got­ną skó­rę w miej­scach, gdzie wystę­pu­ją jego bra­ki (sta­rze­ją­ca się skó­ra, bolą­ce sta­wy, widocz­ne żyla­ki, narzą­dy płcio­we, dzią­sła, powie­ki w przy­pad­ku słab­ną­ce­go wzro­ku, owło­sio­na skó­ra gło­wy itd.). Moż­na też uzu­peł­niać jego nie­do­bór w orga­ni­zmie w posta­ci kap­su­łek z lio­fi­li­zo­wa­nym kolagenem.

Przypisy

¹ Paul Born­ste­in, Karl A. Piez, A Bio­che­mi­cal Stu­dy of Human Skin Col­la­gen and the Rela­tion Betwe­en Intra- and Inter­mo­le­cu­lar Cross-Lin­king, „The Jour­nal of Cli­ni­cal Inve­sti­ga­tion”, 1964 Sep; 43(9), s. 1813–1823; doi: 10.1172/JCI105055.

² Anna Piku­ra, Alek­san­dra Czwoj­drak, Kola­gen i ja, Wro­cław 2025.

³ Alek­san­dra Czwoj­drak, Zako­cha­ni w kola­ge­nie, „Gaze­ta Wybor­cza Wro­cław”, doda­tek „Dla cia­ła”, 16–17 kwiet­nia 2005.

⁴ Run Shi, Zhe Zhang, Ankai Zhu, Xin­gxing Xiong, Jie Zhang, Jiang Xu, Man-Sun Sy, Cha­oy­ang Li, Tar­ge­ting type I col­la­gen for can­cer tre­at­ment, „Inter­na­tio­nal Jour­nal of Can­cer”, 1.09. 2022; 151(5), s. 665–683, doi: 10.1002/ijc.33985.

⁵ V.L. David­son, D.B. Sit­t­man, Bio­che­mia, tłum. M. Skrzy­piec, Wro­cław 2002, s. 49.