Od wampiryzmu do komunizmu

Tuż po śmierci Lenina, w Moskwie pojawiły się plotki, że nocami jeździ po ulicach tajemniczy samochód, którego pasażerowie polują na młodych ludzi. Porywają ich, a potem wysysają z nich krew, by ożywić niedawno zmarłego wodza rewolucji. Swoje demoniczne eksperymenty miano przeprowadzać w pałacyku przy ulicy Wielka Jakimanka, który do rewolucji październikowej był własnością kupca i przemysłowca Nikołaja Igumnowa…

Czy to kolej­na miej­ska legen­da o wam­pi­rach? Nie do koń­ca. Jest w niej ziar­no praw­dy. W tym wła­śnie budyn­ku w latach 20. XX w. ulo­ko­wa­no jed­ną z naj­bar­dziej tajem­ni­czych radziec­kich insty­tu­cji. Była to pierw­sza w ZSRR pla­ców­ka zaj­mu­ją­ca się bada­niem i prze­ta­cza­niem krwi. Kie­ro­wał nią Alek­sandr Bog­da­now, wyso­ko posta­wio­ny dzia­łacz bol­sze­wic­ki, lekarz, filo­zof oraz pisarz, któ­ry dzię­ki popar­ciu władz ZSRR pró­bo­wał wcie­lić w życie swo­je fan­ta­stycz­ne teo­rie na temat odwra­ca­nia pro­ce­su sta­rze­nia za pomo­cą trans­fu­zji krwi. Wie­rzył bowiem, że takie meto­dy mogą zapew­nić ludziom dłu­gie lata życia, a nawet nieśmiertelność.

Bolszewik idealny

Bog­da­now nie było jego praw­dzi­wym nazwi­skiem. Napraw­dę nazy­wał się Alek­san­der Alek­san­dro­wicz Mali­now­ski. Uro­dził się w 1873 r. w Sokół­ce na Pod­la­siu w ówcze­snej guber­ni gro­dzień­skiej jako syn rosyj­skie­go nauczy­cie­la fizy­ki. Ukoń­czył gim­na­zjum w Tule. Stu­dio­wał mate­ma­ty­kę, fizy­kę i medy­cy­nę. Na począt­ku swo­jej karie­ry zawo­do­wej był leka­rzem w szpi­ta­lu psy­chia­trycz­nym w Wołogdzie.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Granice rzeczywistości

Czy przyszłość jest zapisana?

W mło­do­ści zain­te­re­so­wał się lewi­co­wy­mi teo­ria­mi spo­łecz­ny­mi. Został rewo­lu­cjo­ni­stą, za co go aresz­to­wa­no i zesła­no do Kału­gi. Oże­nił się tam z pol­ską szlach­cian­ką Nata­lią Bog­da­now­ną Kor­sa­ków­ną. Wkrót­ce zaczął uży­wać jej otcze­stwa jako pseu­do­ni­mu lite­rac­kie­go oraz kon­spi­ra­cyj­ne­go. Uda­ło mu się uciec z zesła­nia do Pary­ża. Póź­niej prze­by­wał na emi­gra­cji w Szwaj­ca­rii, gdzie zwią­zał się z mark­si­sta­mi przy­go­to­wu­ją­cy­mi anty­car­ski prze­wrót w Rosji. Był jed­nym z naj­więk­szych ide­olo­gów bol­sze­wic­kich. Nale­żał do ści­słe­go kie­row­nic­twa Cen­trum Bol­sze­wic­kie­go, któ­re wyda­wa­ło gaze­tę Pro­le­ta­riat i zbie­ra­ło środ­ki na dzia­łal­ność rosyj­skich rewo­lu­cjo­ni­stów za gra­ni­cą. Mimo to w 1909 r. Lenin wyrzu­cił go z par­tii, bo pokłó­ci­li się na temat materializmu.

Kie­dy w 1913 r. w Rosji zosta­ła ogło­szo­na amne­stia z oka­zji 300-lecia pano­wa­nia dyna­stii Roma­no­wów, Bog­da­now wró­cił do kra­ju. W cza­sie I woj­ny świa­to­wej był leka­rzem woj­sko­wym na fron­cie. Sta­ło się to punk­tem zwrot­nym w jego życiu, wte­dy bowiem oso­bi­ście prze­pro­wa­dzał pierw­sze trans­fu­zje krwi, któ­re rato­wa­ły życie ran­nym żoł­nie­rzom. Po rewo­lu­cji paź­dzier­ni­ko­wej wykła­dał eko­no­mię poli­tycz­ną w Moskwie. Został tak­że głów­nym ide­olo­giem orga­ni­za­cji Pro­let­kult, któ­rej celem było wypra­co­wa­nie nowej kul­tu­ry pro­le­ta­ria­tu, opar­tej na skraj­nej kon­cep­cji kolektywizmu.

Utopijny komunizm na Marsie

Oprócz bol­sze­wi­zmu, miał też obse­sję na punk­cie krwi. Uwa­żał ją za cudow­ny płyn, któ­ry jest nosi­cie­lem infor­ma­cji o danym czło­wie­ku. Twier­dził, że sta­rość to cho­ro­ba i moż­na ją leczyć za pomo­cą trans­fu­zji. Wie­rzył, że krew ma zwią­zek z komu­ni­zmem. Jaki? Opi­sał to w wyda­nej w 1908 r. w Peters­bur­gu uto­pij­nej powie­ści fantastyczno–naukowej Czer­wo­na gwiaz­da, w któ­rej wyko­rzy­stał moty­wy z daw­nych sło­wiań­skich legend o wam­pi­rach. Histo­rie o żywych zmar­łych wsta­ją­cych z gro­bów, by pić krew ludzi i w ten spo­sób przej­mo­wać ich życio­daj­ną ener­gię, zna­ne były zarów­no na daw­nych pol­skich kre­sach wschod­nich, jak i w głę­bi Rosji. Wam­pi­rycz­ne wąt­ki obec­ne były od daw­na w rosyj­skiej lite­ra­tu­rze. Poja­wia­ły się tak­że w chęt­nie czy­ta­nych w Rosji mod­nych powie­ściach zachod­nio­eu­ro­pej­skich, jak np. Dra­ku­la Bra­ma Sto­ke­ra.

Bog­da­nów zain­te­re­so­wał się wam­pi­ra­mi w sen­sie dosłow­nym i sym­bo­licz­nym. Jego powieść opo­wia­da o życiu na Mar­sie, gdzie panu­je swe­go rodza­ju wam­pi­rycz­no-lewi­co­wa rewo­lu­cja. Tytuł utwo­ru jest dwu­znacz­ny. Z jed­nej stro­ny sym­bo­li­zu­je Mar­sa, powszech­nie zwa­ne­go czer­wo­ną pla­ne­tą, ale z dru­giej czer­wień jest zwią­za­na z lewi­co­wą ideologią.