Starowiercy

Starowiercy, zwani też staroobrzędowcami, to grupa wyznaniowa, która ponad trzysta lat temu uciekła przed prześladowaniami z Rosji. W Polsce osiedlili się na terenie Suwalszczyzny i Mazur

Na straży starej wiary

Od 1653 r. patriar­cha Nikon (1605−1681) zaczął wpro­wa­dzać refor­my litur­gicz­ne, aby upodob­nić cer­kiew­ne obrzę­dy do tych uży­wa­nych w pra­wo­sła­wiu grec­kim. Doty­czy­ły one m.in. popra­wia­nia tek­stów świę­tych ksiąg w celu ich ujed­no­li­ce­nia. Tego typu dzia­ła­nia wywo­ła­ły nie­zwy­kle burz­li­we kon­tro­wer­sje. Sprze­ciw wobec reform Niko­na leży u pod­staw ruchu staroobrzędowego.

Nie­sub­or­dy­no­wa­nych duchow­nych i wier­nych zaczę­to zwal­czać. Nie skoń­czy­ło się na sło­wach potę­pie­nia. Ludzi, któ­rzy nie przy­ję­li reform, trzy­ma­li się upo­rczy­wie tra­dy­cji i nie byli posłusz­ni wła­dzy, sro­dze kara­no, nawet śmier­cią. Carów­na Zofia wyda­ła w 1684 r. spe­cjal­ny dekret w tej spra­wie. Zapa­no­wał okrut­ny ter­ror. Sta­ro­wier­cy w oba­wie o swo­je życie kry­li się w zapa­dłych zakąt­kach Rosji albo znaj­do­wa­li azyl w kra­jach ościen­nych, w tym na Litwie i w Pol­sce. Na Suwalsz­czyź­nie zało­ży­li kil­ka­na­ście wsi. Póź­niej nie­któ­re gru­py wyje­cha­ły dalej na zachód, na Mazury.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Mikołaj Kopernik znany i nieznany (cz. 2): od obrony Olsztyna po jesień życia

Moja matka czarownica

Sta­ro­obrzę­dow­cy zosta­li uzna­ni ofi­cjal­nie przez pań­stwo pol­skie w 1928 r. Pre­zy­dent RP, Igna­cy Mościc­ki, zło­żył ofi­cjal­ną wizy­tę w ich głów­nej świą­ty­ni w Wil­nie. War­to też nad­mie­nić, iż dwaj wyznaw­cy, bra­cia Pimo­no­wo­wie, zasia­da­li w pol­skim par­la­men­cie: Borys w Sej­mie, Arse­niusz w Senacie.

Po pierw­szej woj­nie świa­to­wej miesz­ka­ło w Pol­sce kil­ka­na­ście tysię­cy sta­ro­wier­ców. Według spi­su lud­no­ści z 1921 r., na samej Suwalsz­czyź­nie żyło 3637 przed­sta­wi­cie­li tego wyzna­nia. Obec­nie licz­ba ta nie prze­kra­cza kil­ku­set osób.

Własne obrzędy

Część sta­ro­wier­ców, zwa­na bez­po­pow­ca­mi, nie mając kapła­nów, odrzu­ci­ła więk­szość sakra­men­tów, obie­ra­jąc za prze­wod­ni­ka bez­po­śred­nio same­go Chry­stu­sa. Do pro­wa­dze­nia modlitw w świą­ty­niach, zwa­nych przez nich molen­na­mi, wier­ni zaczę­li wyzna­czać tzw. nastaw­ni­ków, czy­li oso­by zna­ją­ce obrzą­dek liturgiczny.

Oto jak według reli­gio­znaw­ców wyglą­da­ją głów­ne cechy staroobrzędowia: