Zmiany na Słońcu i ich wpływ na planetę Ziemia (cz. 2)

Zadaniem nauki jest poszukiwanie prawdy o zjawiskach, jakie zachodzą we Wszechświecie, a w sposób szczególny dotyczy to tego, co dzieje się w naszym najbliższym ziemskim i kosmicznym otoczeniu, a co decyduje o życiu człowieka i losach cywilizacji. Do takich zagadnień zaliczyć trzeba z pewnością przyczyny zmian klimatu na naszej planecie

Wysu­wa­nie w tej kwe­stii zbyt pochop­nych wnio­sków jest rze­czą nie­wła­ści­wą, zwłasz­cza że to pro­blem nie­by­wa­le zło­żo­ny. Oka­zu­je się bowiem, iż czyn­ni­ków kształ­tu­ją­cych pogo­dę na Zie­mi znaj­dzie­my wie­le – Słoń­ce, zja­wi­ska natu­ral­ne (np. erup­cje wul­ka­nicz­ne), dzia­łal­ność czło­wie­ka, pro­mie­nio­wa­nie kosmicz­ne i wie­le innych. Poszcze­gól­ne zespo­ły badaw­cze, zaj­mu­ją­ce się swo­imi wąski­mi dzie­dzi­na­mi, upraw­nio­ne są do ści­słych usta­leń jedy­nie w ramach swo­jej pra­cy, ponie­waż bra­ku­je wciąż wie­dzy, aby móc cało­ścio­wo i bez­błęd­nie wska­zać mecha­nizm, jaki stoi za glo­bal­ny­mi i dłu­go­fa­lo­wy­mi zmia­na­mi kli­ma­tu. Tym bar­dziej więc celem tego arty­ku­łu nie jest wyło­że­nie jasne­go poglą­du w tej kwe­stii, lecz tyl­ko przed­sta­wie­nie ogól­ne­go zary­su pro­ble­mu i ewen­tu­al­nych przy­pusz­czeń, jakie się nasuwają.

Słońce i klimat

Wra­ca­jąc do wspo­mnia­nej wcze­śniej dys­ku­sji, wyda­je się, że nie ma bez­po­śred­nie­go i jaw­ne­go związ­ku pomię­dzy wiel­kim mini­mum Maun­de­ra* a zaist­nie­niem małej epo­ki lodo­wej**, jako że śred­nia tem­pe­ra­tu­ra na pół­ku­li pół­noc­nej zaczę­ła spa­dać już przed okre­sem mini­mum aktyw­no­ści Słoń­ca. Jed­na­ko­woż, jak poda­je ency­klo­pe­dia Bri­tan­ni­ca, opie­ra­jąc się na pra­cy nauko­wej zamiesz­czo­nej w Geo­phy­si­cal Rese­arch Let­ters, w cen­tral­nej Anglii tem­pe­ra­tu­ry gwał­tow­nie zaczę­ły maleć nie­mal rów­no z począt­kiem mini­mum Maun­de­ra. Jeśli zaś prze­ana­li­zu­je­my glo­bal­ne śred­nie tem­pe­ra­tu­ry na prze­strze­ni minio­nych 2 tys. lat (osza­co­wa­ne na pod­sta­wie badań lodow­ców, sło­jów drzew, osa­dów mor­skich, itp., oraz te zmie­rzo­ne w ostat­nich deka­dach), zoba­czy­my, że jed­nak może ist­nieć kore­la­cja pomię­dzy aktyw­no­ścią Słoń­ca a zmia­na­mi kli­ma­tu.³

PRZECZYTAJ TAKŻE

Obcy lecą na Jowisza

Zmiany na Słońcu i ich wpływ na planetę Ziemia (cz. 1)

Pro­ces zmian kli­ma­tycz­nych odzna­cza się pew­ną bez­wład­no­ścią. Nale­ży się zatem spo­dzie­wać, że wiel­kie cykle aktyw­no­ści Słoń­ca nie powo­du­ją bez­po­śred­nich wahań cie­pła na Zie­mi, ale ini­cju­ją okre­ślo­ne glo­bal­ne mecha­ni­zmy pogo­do­we, któ­rych skut­ki w posta­ci zmian widocz­ne są z pew­nym, zależ­nym od regio­nu świa­ta, opóź­nie­niem. Dla­te­go trud­no jest dostrzec bez­po­śred­ni zwią­zek pomię­dzy tymi zja­wi­ska­mi w sto­sun­ko­wo krót­kiej per­spek­ty­wie cza­so­wej, tj. kil­ku­dzie­się­ciu czy nawet 100–200 lat.

Cykle Milankovicia i klimat

Ina­czej wyglą­da to, jeśli weź­mie­my pod uwa­gę dłu­go­okre­so­we prze­dzia­ły cza­su, np. 1 milion lat. W kli­ma­to­lo­gii zna­ne jest poję­cie Cykli Milan­ko­vi­cia – perio­dycz­nych zmian para­me­trów orbi­ty ziem­skiej, obej­mu­ją­cych eks­cen­trycz­ność i nachy­le­nie eklip­ty­ki oraz pre­ce­sję (zmia­nę kie­run­ku osi obro­tu obra­ca­ją­ce­go się cia­ła). Opi­sa­ne przez serb­skie­go naukow­ca Milu­ti­na Milan­ko­vi­cia są uwa­ża­ne za domi­nu­ją­cy mecha­nizm pale­okli­ma­tycz­ny, gdyż łącz­ny wpływ trzech z nich może w nie­któ­rych punk­tach wpły­nąć na zmniej­sze­nie nasło­necz­nie­nia o 10% od war­to­ści śred­niej. Eks­cen­trycz­ność, nachy­le­nie eklip­ty­ki i pre­ce­sja orbi­ty Zie­mi zmie­nia­ją się i odpo­wia­da­ją praw­do­po­dob­nie za cykle epok lodow­co­wych z okre­sem 100 tys. lat w czwar­to­rzę­dzie².

Jeśli zaś spoj­rzy­my na wykre­sy przed­sta­wio­ne na ilu­stra­cji 1, wyraź­nie zoba­czy­my, iż pod­czas ostat­nie­go milio­na lat zmie­nia­ją­ce się nasło­necz­nie­nie Zie­mi praw­do­po­dob­nie wpły­wa­ło na śred­nie glo­bal­ne tem­pe­ra­tu­ry oraz okre­sy zlo­do­wa­ceń i ocie­pleń. W szcze­gól­no­ści z wykre­su tem­pe­ra­tur (na dole ilu­stra­cji 1) wyczy­tać moż­na, że z per­spek­ty­wy pale­okli­ma­tycz­nej znaj­du­je­my się obec­nie w naj­go­ręt­szym okre­sie wycho­dze­nia z ostat­niej epo­ki lodow­co­wej. Ale czy na pew­no samo nasło­necz­nie­nie bez­po­śred­nio przy­czy­nia się do zmian klimatu?