Nieznany Świat
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki

Brak produktów w koszyku.

  • Zaloguj
  • Rejestracja
  • Start
  • W numerze
  • E-wydanie
  • Artykuły
    • Archiwum NŚ
    • Astrologia
    • Dotknięcie Nieznanego
    • Felietony
    • Historia
    • Natura
    • Nauka & Kosmos
    • Newsy
    • PROMOCJA
    • Rozwój duchowy
    • Teorie spiskowe
    • UFO & ET
    • Wywiady
    • Zdrowie
    • Zjawiska PSI
    • Życie po życiu
    • Inne
  • Czytaj NŚ
    • Jak czytać NŚ?
    • O nas
    • Nasi autorzy
    • Kontakt
  • Społeczność
    • Okiem Anny
    • Spotkania NŚ
    • Nagrody NŚ
    • APELE!
    • Bracia Mniejsi
    • Galeria portretów NŚ
    • IN MEMORIAM
  • Polecamy
    • Filmoteka NŚ
    • Lektury NŚ
    • Magiczne podróże
    • Patronaty NŚ
  • Podcasty
    • Dotknięcie Nieznanego (podcast)
    • Lektury NŚ (podcast)
    • Podcasty NŚ (ilustrowane)
  •   Video
  • Sklep KGNŚ
  • Kontakt
SUBSKRYPCJA
Nieznany Świat
  • Start
  • W numerze
  • E-wydanie
  • Artykuły
    • Archiwum NŚ
    • Astrologia
    • Dotknięcie Nieznanego
    • Felietony
    • Historia
    • Natura
    • Nauka & Kosmos
    • Newsy
    • PROMOCJA
    • Rozwój duchowy
    • Teorie spiskowe
    • UFO & ET
    • Wywiady
    • Zdrowie
    • Zjawiska PSI
    • Życie po życiu
    • Inne
  • Czytaj NŚ
    • Jak czytać NŚ?
    • O nas
    • Nasi autorzy
    • Kontakt
  • Społeczność
    • Okiem Anny
    • Spotkania NŚ
    • Nagrody NŚ
    • APELE!
    • Bracia Mniejsi
    • Galeria portretów NŚ
    • IN MEMORIAM
  • Polecamy
    • Filmoteka NŚ
    • Lektury NŚ
    • Magiczne podróże
    • Patronaty NŚ
  • Podcasty
    • Dotknięcie Nieznanego (podcast)
    • Lektury NŚ (podcast)
    • Podcasty NŚ (ilustrowane)
  •   Video
  • Sklep KGNŚ
  • Kontakt
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
Nieznany Świat
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
Start Artykuły Inne

Amonity i boska proporcja

Autor: Joanna Bochaczek-Trąbska
20 lipca 2026
Przeczytasz w 8 min.
0 0
0
Spirala w Przyrodzie stanowi jedną z tych form, którą napotykamy począwszy od królestwa flory po odległe galaktyki... Fot. WikimediaImages

Spirala w Przyrodzie stanowi jedną z tych form, którą napotykamy począwszy od królestwa flory po odległe galaktyki... Fot. WikimediaImages

Od zarania dziejów życia na naszej planecie utrwaliła się zależność między środowiskiem a bytującymi w nim organizmami. Przetrwały tylko te rody, których przedstawiciele nabyli nowe cechy, umożliwiające im adaptację do nowych warunków. Reprezentanci tych mniej elastycznych grup najczęściej wymierali bezpotomnie. W taki właśnie sposób rozpoczęła się nieprzerwana i nieodwracalna ewolucja organizmów. Jedna z hipotez, popierana przez wielu paleobiologów, głosi, że pierwsze z nich były istotami cudzożywnymi, odżywiającymi się w środowisku beztlenowym powszechnie dostępną materią organiczną, a prawdopodobnie pierwszymi stworzeniami korzystającymi z innego, w zasadzie niewyczerpalnego źródła energii – promieni słonecznych – były sinice, które opanowały zdolność fotosyntezy. Po śmierci każdego organizmu następuje jego rozpad na czynniki pierwsze, które zostają ponownie wprowadzone do nieustannego obiegu materii na planecie. Ich reliktem są m.in. twarde elementy, takie jak kości czy muszle.

Ślady prehistorycznej przeszłości odciśnięte w skałach wapiennych

są szczególnie dobrze widoczne na malowniczych wyżynach południowej Polski. Te charakterystyczne skamieniałości to nic innego jak szczątki, które w jakimś momencie historii Ziemi wypadły z obiegu materii i stanowią formę pięknego rejestru utrwalającego ich kształty na różnych etapach niszczenia i rozkładu. Im wcześniej Matka Natura wykonała ich nieoczywisty portret trumienny, tym większe szanse dla nas na ich poznanie. Stykali się z nimi już nasi przodkowie z epoki neolitu. Wykorzystywali je jako ozdoby, amulety, o czym świadczą liczne znaleziska archeologiczne. Nieco później, w czasach antyku wzięli je na tapet umysłu filozofowie, wielu z nich słusznie twierdząc, że skamieliny to nic innego jak pozostałości niegdyś żyjących organizmów. W mentalności ludzi średniowiecza jawiły się jako dzieła tajemniczych sił, uformowanych na podobieństwo świata fauny, flory oraz ciał niebieskich. W epoce renesansu stały się ozdobą wielu gabinetów osobliwości. Przyrodnicy wiedli wówczas zażarte dyskusje na temat ich pochodzenia. Dopiero w XVII stuleciu angielski przyrodnik Robert Hooke jako pierwszy uznał, że amonity są skamieniałymi szczątkami dawnych zwierząt, podobnych do współczesnych łodzików. Badając skamieniałe żółwie, sformułował wniosek, że niektóre rodzaje skamieniałości mogą być wskaźnikiem paleośrodowiska.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Caspar David Friedrich „Wędrowiec nad morzem mgły” (1818)

Czas mgły. Tajemniczy świat bez horyzontu

Kultowe wzniesienie Peña de los Enamorados. Fot. Leszek Matela

Śródziemnomorskie megality (cz.2)

Do grupy najpopularniejszych skamieniałości należą niewątpliwie amonity. Ich nazwa wywodzi się od kształtu muszli przypominającej rogi egipskiego boga Amona. Pliniusz Starszy pisał o kamieniach z Egiptu, zwanych Cornauammonis, co oznacza rogi Ammona, które jakoby skrywały w sobie magiczną moc. W średniowiecznej Europie wiele podań ludowych wspomina o wężach zaklętych w kamień. Z jednego z nich dowiadujemy się, że św. Wojciech, zmierzając z Krakowa do Gniezna, dotarł do miejscowości Ruda. Gdy zaczęło się ściemniać, postanowił odpocząć. Usiadł na pniu drzewa i zasnął, nie świadom tego, że w pobliżu znajduje się gniazdo węży. Gady, zaniepokojone obecnością człowieka, podpełzły pod pień, otoczyły go i groźnym sykiem chciały przepłoszyć intruza. Co prawda święty słyszał przez sen te odgłosy, lecz nie zareagował. Wówczas jeden z węży boleśnie go ukąsił. Wojciech zerwał się na równe nogi, chwycił leżący obok pastorał i w gniewie wykrzyczał: Bodaj byście skamieniały – i, według legendy, tak się właśnie stało.

Jura Krakowsko-Częstochowska rozpościerająca się w dorzeczu górnej Wisły i górnej Warty to region bogaty historią i kulturowym dziedzictwem. Na to piękne zacisze składają się wapienne formacje skalne i Szlak Orlich Gniazd. Około 180- -160 mln lat temu cały obszar Jury pokrywało ciepłe morze, w którym żyły rozmaite stworzenia. Obumierając, opadały na dno. Były wśród nich morskie głowonogi o charakterystycznie zwiniętej spiralnej muszli – amonity i to między innymi one stały się budulcem wapiennej wyżyny. Po jej wyłonieniu się z morza przez następne miliony lat powstawał niepowtarzalny jurajski kraj­obraz: malownicze skaliste wzgórza, fantazyjne skałki, ostańce, jaskinie. Chyba nigdzie w Polsce nie spotkamy tak oka­załych skamielin, jak na tym terenie. Odlewy i odciski amonitów wydobyte z kamieniołomów zdobiły mury najstarszych polskich zamków. Bogactwo form muszli, ich kształtów, rozmiarów i ornamentacji w postaci żeberek, guzków czy kolców zachwyca.

Dalsza treść jest płatna

Zaloguj się jeżeli już wykupiłeś dostęp.

Czytaj bez ograniczeń

Odblokuj treści
(najczęściej zadawane pytania). Jeśli dokonałeś już doładowania, kliknij w przycisk "Wykup dostęp" i potwierdź odblokowanie artykułu.
Wykup dostęp
Tagi: NŚ 08/2026
Podziel sięTweetnijWyślij
Joanna Bochaczek-Trąbska

Joanna Bochaczek-Trąbska

Ukończyła częstochowskiego „Plastyka”, absolwentka Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie historia, politolog. Autorka kilku książek oraz kilkudziesięciu artykułów. Malarka, podróżniczka, badaczka nieznanych i nieoczywistych aspektów życia.

W numerze

Nieznany Świat 12/2026 (432)

Nieznany Świat 12/2026 (432)

Nieznany Świat 11/2026 (431)

Nieznany Świat 11/2026 (431)

Księgarnia-Galeria Nieznany Świat poleca

Nieznana historia ewolucji miłości
Podcasty

Nieznana historia ewolucji miłości

22 czerwca 2022
40 min
Odtwórz
  • Dodaj do kolejki
  • Udostępnij
    Facebook Twitter E-mail

Najnowsze komentarze

  • Asia - Wielka kradzież świadomości
  • Gabriel Soca - Droga środka
  • Ahaja - Faryzeusze i Piłaci
  • andrel - Sezon polowań na naukowców?
  • Milek - Wielka kradzież świadomości
Nieznany Świat

Pismo tych, którzy myślą, czują i widzą więcej.

© 2021 - 2026 Nieznany Świat - Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone.

Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez pisemnej zgody wydawcy zabronione.
Wydawnictwo "Nieznany Świat" sp. j.
Anna Ostrzycka-Rymuszko
ul. Kielecka 28 lok. 2, 02-530 Warszawa
tel. 22 849-77-38

Księgarnia-Galeria NIEZNANY ŚWIAT

Księgarnia stacjonarna:
ul. Kredytowa 2, 00-062 Warszawa,
tel. 22 827 93 49
  • FAQ i Pomoc - najczęściej zadawane pytania
  • Kontakt
  • Polityka prywatności
  • Regulaminy
  • Newsletter
  • Wydanie elektroniczne NŚ
  • Prenumerata NŚ
  • Sklep Księgarnia-Galeria Nieznanego Świata

Witamy z powrotem!

Zaloguj się - Facebook
Zaloguj się - Google
LUB

Zaloguj się na swoje konto

Zapomniałem hasła Załóż konto

Załóż nowe konto!

Zarejestruj się - Facebook
Zarejestruj się - Google
LUB

Wypełnij poniższe pola aby się zarejestrować

*Rejestrując się w naszej witrynie, akceptujesz Regulamin i Politykę prywatności.
Wszystkie pola są wymagane. Zaloguj

Zresetuj swoje hasło

Podaj email lub nazwę użytkownika aby zresetować hasło.

Zaloguj
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
  • Zaloguj
  • Załóż konto
  • Koszyk
  • Start
  • W numerze
  • E-wydanie
  • Artykuły
    • Archiwum NŚ
    • Astrologia
    • Dotknięcie Nieznanego
    • Felietony
    • Historia
    • Natura
    • Nauka & Kosmos
    • Newsy
    • PROMOCJA
    • Rozwój duchowy
    • Teorie spiskowe
    • UFO & ET
    • Wywiady
    • Zdrowie
    • Zjawiska PSI
    • Życie po życiu
    • Inne
  • Czytaj NŚ
    • Jak czytać NŚ?
    • O nas
    • Nasi autorzy
    • Kontakt
  • Społeczność
    • Okiem Anny
    • Spotkania NŚ
    • Nagrody NŚ
    • APELE!
    • Bracia Mniejsi
    • Galeria portretów NŚ
    • IN MEMORIAM
  • Polecamy
    • Filmoteka NŚ
    • Lektury NŚ
    • Magiczne podróże
    • Patronaty NŚ
  • Podcasty
    • Dotknięcie Nieznanego (podcast)
    • Lektury NŚ (podcast)
    • Podcasty NŚ (ilustrowane)
  •   Video
  • Sklep KGNŚ
  • Kontakt
SUBSKRYPCJA

© 2021 - 2023 Nieznany Świat - Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone.
Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez pisemnej zgody wydawcy zabronione.

Ta strona korzysta z plików cookie. Kontynuując korzystanie z tej witryny, wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Odwiedź naszą Politykę prywatności.
Not enough quota to unlock this post
Pozostało odblokowań : 0
Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?
-
00:00
00:00

Kolejka

Update Required Flash plugin
-
00:00
00:00