Prawidłowy mikrobiom jamy ustnej to piękny uśmiech!

Mikrobiom jamy ustnej to złożony dynamiczny ekosystem mikroorganizmów zamieszkujących różne jej części – począwszy od powierzchni zębów, przez bruzdy dziąsłowe, na powierzchni języka i śluzówki policzków skończywszy. Badania potwierdzają, tu ogromną różnorodność mikrobiomu; liczba gatunków bakterii rozpoznawanych w populacji ludzkiej przekracza kilkaset, a konkretna kompozycja zależy od mikrośrodowiska i warunków lokalnych. Ta mnogość i różnorodność gatunków u zdrowych osób tworzy stabilne wspólnoty, które uczestniczą w funkcjach ochronnych i metabolicznych organizmu, a jednocześnie mogą ulegać mutacjom, prowadząc do wystąpienia choroby.

Równowaga biologiczna w zdrowej jamie ustnej

Rów­no­wa­ga mikro­bio­lo­gicz­na zapo­bie­ga nad­mier­ne­mu wzro­sto­wi pato­ge­nów dzię­ki kon­ku­ren­cji o miej­sce i skład­ni­ki odżyw­cze oraz przez modu­la­cję lokal­nej odpo­wie­dzi immu­no­lo­gicz­nej gospo­da­rza. Bak­te­rie jamy ust­nej uczest­ni­czą w roz­kła­dzie resz­tek pokar­mo­wych, wytwa­rza­niu enzy­mów i bio­fil­mów (płyt­ki nazęb­nej), któ­re w warun­kach zdro­wia są natu­ral­ną czę­ścią funk­cjo­no­wa­nia narzą­du żucia. Gdy jed­nak docho­dzi do zmian śro­do­wi­sko­wych – takich jak die­ta boga­ta w fer­men­tu­ją­ce cukry, nie­wy­star­cza­ją­ca higie­na, pale­nie tyto­niu, zmia­ny pH czy cho­ro­by ogól­no­ustro­jo­we – w mikro­bio­mie mogą prze­wa­żać gatun­ki pro­mu­ją­ce stan zapal­ny i uszko­dze­nie tka­nek. Ten pro­ces, nazy­wa­ny dys­bio­zą, jest jed­nym z klu­czo­wych mecha­ni­zmów pato­lo­gii mikrobiomu.

Dysbioza i jej konsekwencje kliniczne

Naj­bar­dziej oczy­wi­sty­mi skut­ka­mi zabu­rzeń mikro­bio­mu są próch­ni­ca oraz cho­ro­by przy­zę­bia. W próch­ni­cy domi­nu­ją bak­te­rie zdol­ne do fer­men­to­wa­nia cukrów i obni­ża­nia pH, co pro­wa­dzi do demi­ne­ra­li­za­cji szkli­wa. W cho­ro­bie przy­zę­bia klu­czo­we zna­cze­nie ma zmia­na w skła­dzie bio­fil­mu znaj­du­ją­ce­go się w oko­li­cy dzią­seł oraz nasi­lo­na odpo­wiedź zapal­na orga­ni­zmu. Oka­zu­je się, że zmia­na zesta­wu mikro­or­ga­ni­zmów i ich inte­rak­cji z ukła­dem odpor­no­ścio­wym odpo­wia­da za przej­ście od zdro­wia do cho­ro­by: za zabu­rzo­ną rów­no­wa­gę mię­dzy drob­no­ustro­ja­mi korzyst­ny­mi a tymi, któ­re w spe­cy­ficz­nych warun­kach sta­ją się chorobotwórcze.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Nie tylko ciało. O holistycznym podejściu do zdrowia i choroby

Kolagen – dla każdego coś dobrego

Związki mikrobiomu jamy ustnej z chorobami ogólnoustrojowymi

Coraz wię­cej dowo­dów wska­zu­je na to, że mikro­biom jamy ust­nej może oddzia­ły­wać na zdro­wie ogól­ne. W cho­ro­bach zapal­nych przy­zę­bia docho­dzi do prze­ni­ka­nia bak­te­rii lub ich pro­duk­tów do ukła­du krą­że­nia, co może zmie­niać odpo­wiedź immu­no­lo­gicz­ną orga­ni­zmu. Obser­wa­cje epi­de­mio­lo­gicz­ne suge­ru­ją zwią­zek mię­dzy dys­bio­zą jamy ust­nej a cho­ro­ba­mi ser­co­wo-naczy­nio­wy­mi, wybra­ny­mi zabu­rze­nia­mi meta­bo­licz­ny­mi, cho­ro­ba­mi ukła­du odde­cho­we­go czy powi­kła­nia­mi ciąży.

Co wpływa na zaburzenia flory bakteryjnej jamy ustnej?

Na rów­no­wa­gę mikro­bio­mu jamy ust­nej zna­czą­co wpły­wa die­ta, a szcze­gól­nie czę­ste spo­ży­wa­nie cukrów pro­stych i pro­duk­tów boga­tych w węglo­wo­da­ny fer­men­tu­ją­ce. Sacha­ro­za, glu­ko­za i fruk­to­za sta­no­wią łatwo dostęp­ne źró­dło ener­gii dla bak­te­rii, sprzy­ja­jąc pro­duk­cji kwa­sów obni­ża­ją­cych pH bio­fil­mu. Dłu­go­trwa­łe zakwa­sze­nie śro­do­wi­ska w ustach pro­wa­dzi do selek­cji gatun­ków tole­ru­ją­cych niskie pH, takich jak Strep­to­coc­cus mutans, któ­re pogłę­bia­ją dys­bio­zę i zwięk­sza­ją ryzy­ko próchnicy.

Rów­nież die­ta ubo­ga w błon­nik, warzy­wa i pro­duk­ty o dzia­ła­niu mecha­nicz­nie oczysz­cza­ją­cym sprzy­ja powsta­wa­niu gęste­go bio­fil­mu, ogra­ni­cza­jąc natu­ral­ne usu­wa­nie resz­tek pokar­mo­wych i two­rząc mikro­śro­do­wi­sko sprzy­ja­ją­ce roz­wo­jo­wi bak­te­rii patogennych.

Czyn­ni­kiem sil­nie zabu­rza­ją­cym mikro­biom są tak­że sło­dzo­ne, gazo­wa­ne, ener­ge­tycz­ne i wyso­ko­kwa­so­we napo­je, takie jak cola, napo­je izo­to­nicz­ne czy soki owo­co­we. Regu­lar­ne ich popi­ja­nie powo­du­je prze­wle­kłe obni­że­nie pH w jamie ust­nej i sprzy­ja kolo­ni­za­cji przez mikro­or­ga­ni­zmy kwa­so­twór­cze. Dodat­ko­wo te o niskim pH mogą uszka­dzać szkli­wo, two­rząc powierzch­nie bar­dziej podat­ne na przy­le­ga­nie bak­te­rii. Sło­dzo­ne napo­je mlecz­ne rów­nież wpły­wa­ją na skład bio­fil­mu. Alko­hol, oprócz ogól­ne­go nega­tyw­ne­go dzia­ła­nia, może dodat­ko­wo wysu­szać bło­ny ślu­zo­we, zmniej­szać wydzie­la­nie śli­ny i zabu­rzać jej wła­ści­wo­ści bufo­ru­ją­ce, co sta­no­wi jeden z klu­czo­wych czyn­ni­ków obron­nych przed dysbiozą.

Znaczenie profilaktyki dla stabilnego mikrobiomu

Utrzy­ma­nie zdro­we­go mikro­bio­mu jamy ust­nej opie­ra się na: regu­lar­nej higie­nie jamy ust­nej, ogra­ni­cze­niu spo­ży­cia fer­men­tu­ją­cych cukrów i kon­tro­li czyn­ni­ków ryzy­ka. Dzia­ła­nia pro­fi­lak­tycz­ne nie mają na celu ste­ry­li­za­cji jamy ust­nej lecz wspie­ra­nie natu­ral­nej rów­no­wa­gi wspól­not mikro­or­ga­ni­zmów oraz zapo­bie­ga­nie przej­ściu do sta­nu dys­bio­zy. Bada­nia potwier­dza­ją korzyst­ne dzia­ła­nie Lac­to­ba­cil­lus aci­do­phil­lus szczep Er‑2 ³¹⁷⁄₄₀₂ Nari­ne w przy­pad­kach parodontozy.

U pacjen­tów z roz­po­zna­nym sta­nem zapal­nym przy­zę­bia obser­wo­wa­no zre­du­ko­wa­nie lub zni­we­lo­wa­nie obja­wów tej cho­ro­by. Pozwa­la to twier­dzić, iż Lac­to­ba­cil­lus aci­do­phi­lus Er‑2 szczep ³¹⁷⁄₄₀₂ może być rów­nież z powo­dze­niem sto­so­wa­ny przez leka­rzy sto­ma­to­lo­gów celem wspo­ma­ga­nia lecze­nia, jak i pro­fi­lak­ty­ki jamy ustnej.

Świet­nym roz­wią­za­niem jest Den­tal Bio­tic Sachets, któ­ry łączy nie­za­wod­ną bak­te­rię Lac­to­ba­cil­lus aci­do­phi­lus szczep Er‑2 ³¹⁷⁄₄₀₂ Nari­ne, jej meta­bo­li­ty oraz meta­bo­li­ty Lac­to­bac­te­rium mazu­ni szczep Kari­ne 2 z eks­trak­tem z mię­ty pie­przo­wej. Taka kom­bi­na­cja skład­ni­ków to dba­łość o rów­no­wa­gę mikro­bio­mu jamy ust­nej, dzia­ła­nie anty­bak­te­ryj­ne i odświeżające.

Mikro­biom jamy ust­nej sta­no­wi nie­zwy­kle zło­żo­ny i aktyw­ny eko­sys­tem, istot­ny zarów­no dla zdro­wia lokal­ne­go, jak i ogól­no­ustro­jo­we­go. Postęp tech­no­lo­gicz­ny szyb­ko posze­rza wie­dzę na temat jego zróż­ni­co­wa­nia, funk­cji i roli w chorobach.