Zielony geniusz Flory

Wszystkie zwierzęta kręgowe, ale także wiele bezkręgowców, w tym głowonogi, niektóre skorupiaki, a nawet owady, posiadają pewną formę świadomości. Przyznanie tego – na podstawie wieloletnich badań naukowych – jest sednem Deklaracji Nowojorskiej, podpisanej przez niemal 300 filozofów, etyków, etologów i neurobiologów. Toczą się też badania nad świadomością roślin. I to nie jest żart! Przez ostatnie 15 lat w ich biologii nieustannie obserwowano zaskakujące zdolności, które do tej pory uważano za zarezerwowane wyłącznie dla świata zwierząt¹.

Życie w ogó­le jest inte­li­gent­ne, bo gdy­by nie było, nie prze­trwa­ło­by tylu miliar­dów lat. Coraz wię­cej odkryć wska­zu­je na podo­bień­stwo roślin do świa­ta fau­ny. Bio­lo­go­wie pró­bu­ją­cy roz­szy­fro­wać mecha­ni­zmy życia, sądzą – onie­mie­li z powo­du wyni­ków nie­któ­rych badań – że rośli­ny są cudow­ny­mi isto­ta­mi. Ema­nu­ele Coc­cia, filo­zof, autor The Life of Plants, sta­wia je naj­wy­żej w hie­rar­chii istot żywych. Są bowiem zdol­ne zli­czać zaab­sor­bo­wa­ną ener­gię foto­nów, zapa­mię­ty­wać fizjo­lo­gicz­nie te dane i je prze­twa­rzać, opty­ma­li­zu­jąc mecha­nizm akli­ma­ty­za­cji, odpor­ność na cho­ro­by, kon­ku­ren­cyj­ność i wyda­nie potom­stwa. Egzy­stu­ją w eks­tre­mal­nych warun­kach, potra­fią prze­trwać kata­stro­fy. Ich mecha­nizm życia i dosto­so­wa­nia do róż­nych warun­ków ma pod­ło­że gene­tycz­ne i molekularne.

Sta­no­wią 80% masy wszyst­kich stwo­rzeń na Zie­mi, w fascy­nu­ją­cy spo­sób reagu­ją na bodź­ce i wyko­rzy­stu­ją je do wła­sne­go roz­wo­ju. Nie mogą się prze­miesz­czać, więc zaadap­to­wa­ły się w inny spo­sób. Absor­bu­ją świa­tło i dużą jego część natych­miast prze­twa­rza­ją na cie­pło. Ten pro­ces regu­lu­ją sygna­ły elek­trycz­ne, któ­re prze­ska­ku­ją z liścia na liść.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Quantec w akcji

Kiedy mimowolnie stajemy się wzajemnymi terapeutami

Dotknię­ta pokrzy­wa bły­ska­wicz­nie pobu­dza do dzia­ła­nia swo­je geny stre­su, wypusz­cza wię­cej wło­sków i zwal­nia wzrost łody­gi. Gdy psz­czo­ły czy inni zapy­la­cze zbli­ża­ją się, rośli­ny zwięk­sza­ją pro­duk­cję słod­kie­go nek­ta­ru w kwia­tach. A zatem rośli­ny mają emo­cje – odbie­ra­ją sygna­ły i reagu­ją na nie; prze­ka­zu­ją je pomię­dzy swo­imi komór­ka­mi za pomo­cą kana­łów jono­wych (głów­nie wap­nio­wych) i hor­mo­nów (m.in. glu­ta­mi­nia­nu i gli­cy­ny), na podo­bień­stwo zwie­rzę­ce­go ukła­du ner­wo­we­go; widzą (wie­my to z obser­wa­cji pną­cza Boqu­ila tri­fo­lio­la­ta z Ame­ry­ki Płd.) i sły­szą. Zoo­loż­ka z Uni­wer­sy­te­tu Turyń­skie­go prof. Fran­ce­sca Bar­be­ro odtwo­rzy­ła kwit­ną­ce­mu wyżli­no­wi nagra­nia dźwię­ków wyda­wa­nych przez psz­czo­łę i zaob­ser­wo­wa­ła reak­cję rośli­ny – wyżlin zwięk­szył ilość cukru i nek­ta­ru w kwia­tach, akty­wu­jąc eks­pre­sję genów odpo­wie­dzial­nych za ich trans­port².

Wszystko, co dotąd o roślinach wiemy, przekracza granice wyobraźni

Rośli­na jest żywym orga­ni­zmem. Co cie­ka­we, komór­ka roślin­na ma trzy geno­my, pod­czas gdy zwie­rzę­ca dwa. Jeden liść to kil­ka­na­ście tysię­cy komó­rek i set­ki milio­nów foto­sys­te­mów. Liście na drze­wie mają bilio­ny połą­czeń elek­trycz­nych, a gdy rosną obok sie­bie, sty­ka­jąc się liść­mi – jesz­cze wię­cej. Rośli­ny mają uni­wer­sal­ny i nie­za­leż­ny od gatun­ku język infor­ma­cji: mni­szek prze­ka­zu­je wia­do­mość rzod­kiew­ni­ko­wi, rzod­kiew­nik mimo­zie, w ramach prze­trwa­nia międzygatunkowego.