Im bardziej zaawansowani, tym mniej widoczni?

Jeszcze do niedawna temat kontaktu z obcą cywilizacją był domeną fantastyki naukowej. Dzisiaj pytanie o jego możliwość coraz częściej pojawia się w raportach naukowych, debatach astrobiologów i analizach programów, takich jak SETI

Nie cho­dzi przy tym o wizję przy­by­cia na ziem­ską orbi­tę obce­go stat­ku kosmicz­ne­go lub lądo­wa­nia UFO/UAP na traw­ni­ku przed Bia­łym Domem, lecz o znacz­nie sub­tel­niej­sze sce­na­riu­sze: ode­bra­nie sygna­łu radio­we­go, impul­su lase­ro­we­go, ano­ma­lii infor­ma­cyj­nej czy inne­go rodza­ju prze­ka­zu z głę­bin Kosmosu.

Wraz z tą moż­li­wo­ścią poja­wia się pyta­nie, w kinie SF zazwy­czaj pomi­ja­ne: skąd wła­ści­wie mie­li­by­śmy wie­dzieć, z kim mamy do czy­nie­nia? Jak roz­po­znać poziom roz­wo­ju cywi­li­za­cji, któ­ra zde­cy­do­wa­ła się do nas ode­zwać? Czy jest tech­no­lo­gicz­nie porów­ny­wal­na z naszą? Star­sza o tysiąc lat? O milion? A może repre­zen­tu­je for­mę roz­wo­ju, cał­ko­wi­cie wymy­ka­ją­cą się ludz­kim kategoriom?

PRZECZYTAJ TAKŻE

UFO według Carla G. Junga

Nie odchodzimy. Wracamy!

Na Zie­mi roz­po­zna­je­my sto­pień zaawan­so­wa­nia danej spo­łecz­no­ści w spo­sób intu­icyj­ny. Mówi­my o epo­ce kamie­nia, brą­zu lub żela­za, o rewo­lu­cji prze­my­sło­wej, elek­trycz­nej czy cyfro­wej. Te podzia­ły spraw­dza­ją się jed­nak tyl­ko dla­te­go, że wszy­scy funk­cjo­nu­je­my w tym samym śro­do­wi­sku, oddy­cha­my tym samym powie­trzem i pod­le­ga­my tym samym bio­lo­gicz­nym ogra­ni­cze­niom. W ska­li kosmicz­nej takie zało­że­nia prze­sta­ją mieć sens.

Skale rozwoju cywilizacji

Z tego powo­du od dru­giej poło­wy XX w. naukow­cy oraz futu­ro­lo­dzy zaczę­li pro­po­no­wać ska­le roz­wo­ju cywi­li­za­cji – nie po to, by war­to­ścio­wać obce inte­li­gen­cje, lecz by dys­po­no­wać języ­kiem opi­su. To mia­ły być narzę­dzia pozwa­la­ją­ce odpo­wie­dzieć na pyta­nie: z jakim pozio­mem roz­wo­ju tech­no­lo­gicz­ne­go, ener­ge­tycz­ne­go lub poznaw­cze­go mamy do czynienia?

Skala Kardaszowa

Naj­bar­dziej zna­ną z tych pro­po­zy­cji jest oczy­wi­ście ska­la Kar­da­szo­wa. Zapro­po­no­wał ją w latach 60. XX w. radziec­ki astro­fi­zyk Niko­łaj Kar­da­szow, bada­ją­cy m.in. moż­li­wość komu­ni­ka­cji z cywi­li­za­cja­mi poza­ziem­ski­mi. W swo­jej ory­gi­nal­nej, naj­prost­szej wer­sji (bez póź­niej­szych roz­sze­rzeń) ska­la ta wyróż­nia­ła trzy typy cywilizacji:

• Typ I – będą­ca w sta­nie opa­no­wać wszyst­kie zaso­by ener­ge­tycz­ne wła­snej planety,
• Typ II – wyko­rzy­stu­ją­ca ener­gię całej gwiaz­dy (np. za pomo­cą hipo­te­tycz­nej sfe­ry Dysona),
• Typ III – ope­ru­ją­ca ener­gią galaktyki.

Zale­tą takie­go podej­ścia jest jego poten­cjal­na fizycz­na mie­rzal­ność. Jeśli jakaś cywi­li­za­cja zuży­wa ener­gię gwiaz­dy lub galak­ty­ki, powin­no to pozo­sta­wiać obser­wo­wal­ne śla­dy. To wła­śnie dla­te­go ska­la Kar­da­szo­wa zro­bi­ła tak osza­ła­mia­ją­cą karie­rę, zarów­no w nauce, jak i w kul­tu­rze masowej.