Germański cień. Tajemnice nazistowskiego okultyzmu

O germańskich mitach, nazistowskim okultyzmie, źródłach przemocy, naturze Niemców, historii (lubiącej się powtarzać) oraz o współczesnym świecie stojącym na rozdrożu – z Pawłem Siedlarem, autorem cyklu artykułów Okultyzm nazistowski – Droga krwi i zagłady, rozmawia Marek Żelkowski

Pańska twórczość często dotyka obszarów, w których historia splata się z mrokiem ludzkiej natury, pamięcią, legendą i pytaniami o źródła zła. Dość wspomnieć powieść „Sny z krzemienia i krwi”. Skąd wziął się pomysł na cykl tekstów opisujących źródła germańskiej natury oraz nazistowskiego okultyzmu?

– To pyta­nie jest pod­chwy­tli­we, gdyż to Pan jest pomy­sło­daw­cą cyklu, nie da się ukryć. Zasu­ge­ro­wał Pan bowiem, by z powie­ści Die­se Sache… wykro­ić to i owo o okul­ty­zmie nazi­stow­skim, co w mia­rę swych moż­li­wo­ści uczy­ni­łem. Zaś moje zain­te­re­so­wa­nie aku­rat tym tema­tem jest ponie­kąd pochod­ną pyta­nia o to, dla­cze­go Niem­cy są, jacy są.

Wpływ na to mia­ło wycho­wa­nie, opo­wie­ści rodzin­ne oraz nie­na­wiść – auten­tycz­na – mojej Mat­ki do Niem­ców, połą­czo­na z podzi­wem i oba­wą. Te uczu­cia są też moim udzia­łem. Jeże­li ofi­cer nie­miec­ki w trak­cie roz­mo­wy z moją Bab­cią wycią­ga Wal­the­ra i strze­la do czło­wie­ka, nie prze­ry­wa­jąc wymia­ny uprzej­mo­ści z damą, to podej­rze­nie o jego schi­zo­fre­nię wyda­je mi się uzasadnione.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Nie-święte kamienie. O diabłach w kamieniach i biesach na głazach

Mouni Sadhu – tajemniczy mistyk z… Polski

Bo, widzi Pan… ja potra­fił­bym zabić czło­wie­ka w okre­ślo­nych warun­kach i oko­licz­no­ściach – w obro­nie rodzi­ny, ojczy­zny, a gdy­bym musiał, to rów­nież w obro­nie wła­snej. Tak sądzę. Ale towa­rzy­szy­ły­by temu okre­ślo­ne uczu­cia czy choć­by che­mia – wyrzut adre­na­li­ny. A rze­czo­ny ofi­cer, kie­ru­ją­cy ulicz­ną łapan­ką, zagad­nię­ty przez Bab­cię dosko­na­łym nie­miec­kim dia­lek­tem wie­deń­skim: Czy zechce mi pan wska­zać, gdzie jest wyj­ście, poka­zał je uprzej­mie i z ukło­nem, a następ­nie zastrze­lił Żyda, któ­ry korzy­sta­jąc z jego nie­uwa­gi, usi­ło­wał dać nogę. Tak było. Zaś pomysł na powieść Die­se Sache… pod­dał mi mój star­szy syn Michał przed trzy­dzie­sto­ma laty. Miał wte­dy 12 lat i zaczy­nał inte­re­so­wać się histo­rią, nazi­zmem. On też zasu­ge­ro­wał, bym połą­czył przy­go­dy pew­ne­go ofi­ce­ra nie­miec­kie­go z legen­dą o góral­skim cudo­twór­cy sprzed 250 lat, nie­ja­kim Kikli, któ­re­go dzie­je są dla Góra­li Pod­ha­lań­skich wciąż żywe. Wte­dy pisa­łem krót­kie opo­wia­da­nia, raczej okrut­ne, m.in. dla Feni­xa, i nie byłem w sta­nie napi­sać sen­sow­nej powie­ści. Po pomysł Micha­ła się­gną­łem 25 lat póź­niej, gdy prze­sta­łem uwa­żać go za karkołomny.

Powieść Die­se Sache… – Posła­niec Bogów uka­że się nie­dłu­go nakła­dem wydaw­nic­twa Biblio­te­ka­rium. Jest w niej spo­ro o nazi­zmie, o okul­ty­zmie i o wie­lu innych spra­wach. Ta powieść jest miej­sca­mi nie­sa­mo­wi­cie okrut­na, bo na to, cze­go dopusz­cza­li się Niem­cy w cza­sie II woj­ny świa­to­wej, wła­ści­wie nie znaj­du­ję ade­kwat­ne­go okre­śle­nia. Bo zwy­kłe okru­cień­stwo, okru­cień­stwem – trud­no, cza­sem nie da się ina­czej – ale okru­cień­stwo nie­po­trzeb­ne, okru­cień­stwo jako for­ma zaba­wy, zgo­ła roz­ryw­ki… bo i o takim piszę w Die­se Sache… to jest zja­wi­sko zupeł­nie inne­go rodzaju.

Pański cykl o nazistowskim okultyzmie wyraźnie przekracza granice jednego gatunku – pojawiają się w nim elementy beletrystyki, historii, spekulacji, a chwilami także obszary trudne do jednoznacznego zdefiniowania. Jak określiłby Pan charakter tego projektu: bardziej jako literaturę, esej historyczny, publicystykę, czy może szczególną formę narracji, w której fakty i wyobraźnia wzajemnie się przenikają?

– Sta­ra­łem się, by cykl o nazi­stow­skim okul­ty­zmie był zarów­no w mia­rę spraw­ną bele­try­sty­ką, ese­jem histo­rycz­nym z ele­men­ta­mi spe­ku­la­cji, oraz – powiedz­my to sobie wprost – pew­nej kon­fa­bu­la­cji. A może ja po pro­stu… pod­łą­cza­łem się pod infos­fe­rę. Kie­dyś pisarz Jarek Grzę­do­wicz wyra­ził przy­pusz­cze­nie, że być może mam taką zdol­ność. Ha… być może tak. Był­by to więc rodzaj natchnie­nia?