Krzyk duszy

O zwykłych problemach z istotnym nadmiarem decybeli, zwłaszcza na niektórych stanowiskach pracy, mówi się dużo. Obowiązują w tym zakresie normy regulowane ustawami, ustalającymi dopuszczalne poziomy hałasu. A co z codziennym hałasem dochodzącym z ruchliwych ulic, gwarem głośnych rozmów, harmidrem, wręcz wrzaskiem, dzieciarni, szumem urządzeń biurowych, z głośną muzyką…?

Zagłuszyć stres

Swe­go cza­su zasta­no­wi­ło mnie zacho­wa­nie kole­gi, zna­ko­mi­te­go poli­tech­nicz­ne­go inży­nie­ra, spra­wu­ją­ce­go odpo­wie­dzial­ne dyrek­tor­skie funk­cje. Aby się zre­lak­so­wać po całym dniu trud­nych zadań, sia­dał w wygod­nym fote­lu ze słu­chaw­ka­mi na uszach i… pusz­cza­jąc na pełen regu­la­tor ulu­bio­ne utwo­ry jaz­zo­we jak­by odpły­wał do klu­bu jaz­zo­we­go, zosta­wia­jąc wszyst­ko inne. Pyta­łam go, czy mu to uszu nie uszko­dzi? Dłu­go nie mogłam zro­zu­mieć mecha­ni­zmu, jaki tu dzia­ła. Odkry­łam go dopie­ro po wie­lu latach: gło­śne dźwię­ki ulu­bio­nej muzy­ki, zagłu­sza­jąc i wypie­ra­jąc obcią­ża­ją­ce bodź­ce, nie­kie­dy roz­ła­do­wu­ją napięcie.

Kie­dyś musia­łam w fir­mie posprzą­tać po kimś, kto zawa­lił poważ­ną spra­wę. Gdy napra­wi­łam to i wsia­dłam do samo­cho­du, odru­cho­wo włą­czy­łam muzy­kę na cały regu­la­tor. Moja potrze­ba odstre­so­wa­nia była tak ogrom­na, że mogła­bym zamie­nić to na krzyk lub na cios w worek tre­nin­go­wy. Dobrze, że aku­rat na par­kin­gu nie było niko­go. I wów­czas, po chwi­li zasta­no­wie­nia, dozna­łam olśnie­nia, jak to dzia­ła! Gło­śne dźwię­ki wypie­ra­ły pow­stałe przeciążenie.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Duch obecny w księgarni. Ludzie czytający książki myślą inaczej

Znika księgarni czar…?

Wrażliwcy nie znoszą hałasu

Nie­któ­rzy nie mogą funk­cjo­no­wać w hała­sie. Są to ludzie wraż­li­wi z natu­ry. Zauwa­ży­łam, że nie­kie­dy szcze­gól­na wraż­liwość doty­czy wyłącz­nie dźwię­ków. U innych osób odno­si się tak­że do róż­nych stref odbio­ru: uczuć, wzro­ku, doty­ku, węchu, odczy­tów para­nor­mal­nych, empa­tii. Może to być trak­to­wa­ne jako war­tość doda­na lub udręka.

Nad­wraż­li­wi na dźwięk nie zno­szą hała­su, jaki napły­wa z ruchli­wej uli­cy, roz­no­si się na szkol­nych kory­ta­rzach, a nawet har­mi­dru w miej­scu pra­cy, powsta­łe­go z roz­mów i odgło­sów urzą­dzeń biu­ro­wych, szu­mu dru­ka­rek, ska­ne­rów itp. W takich warun­kach nie są oni w sta­nie odpo­czy­wać ani pra­co­wać. Sta­no­wią mniej­szość i pew­nie dla­te­go spo­ty­ka­ją się z niezrozumieniem.

To jed­nak nie fana­be­ria, a krzyk duszy, cier­pie­nie psy­chi­ki, nie­kie­dy nawet ból cia­ła, wyma­ga­ją­cy zro­zu­mie­nia ze stro­ny oto­cze­nia. Sama tego nie­gdyś doś­wiadczyłam w młodości.

Hałas nie jest czymś obiek­tyw­nym. Dla jed­nej oso­by 65 dB to tło.

Dla dru­giej to agre­sja dźwiękowa.

Mój mąż Marek Rymusz­ko fascy­no­wał się jaz­zem (w cza­sach liceum miał swój zespół muzycz­ny). Cho­dzi­li­śmy z przy­ja­ciół­mi na kon­cer­ty. Oni pre­fe­ro­wa­li miej­sca bli­sko sce­ny na wprost gło­śni­ków. Dla mnie były dys­kom­for­to­we. Takie­go natę­że­nia dźwię­ku nie tyl­ko nie zno­si­ły moje uszy, ale dosta­wa­łam zabu­rzeń ryt­mu ser­ca i żołąd­ka. Naj­chęt­niej ucie­kła­bym do jak naj­dal­szych rzę­dów, aby tra­fić na odpo­wied­nią dla mnie głośność.

Naukow­cy i medy­cy, np. dr Ela­ine Aron, wyja­śnia­ją, że nie­to­le­ran­cja hała­su ma powo­dy neu­ro­lo­gicz­ne. Pro­wa­dzi do szcze­gól­ne­go prze­bodź­co­wa­nia (prze­cią­że­nia). Mózg prze­cią­żo­nej oso­by auto­ma­tycz­nie wyłą­cza dźwię­ki tła, selek­cjo­nu­je je, decy­du­jąc, co jest sygna­łem, a co szu­mem. U nad­wraż­liw­ców to tak nie dzia­ła, muszą więc prze­twa­rzać jed­no­cze­śnie wie­le sygna­łów, świa­do­mie decy­du­jąc o ich waż­no­ści. Ich mózg fil­tru­je sła­biej. Mają pro­ble­my z prze­no­sze­niem uwa­gi, a więc z igno­ro­wa­niem nie­istot­nych bodź­ców dźwiękowych.

Spe­cja­li­ści uwa­ża­ją, iż wyso­ko sen­sy­tyw­ne oso­by, aby dojść do nor­my i odre­ago­wać po ośmio­go­dzin­nej pra­cy ze sta­łym szu­mem, potrze­bu­ją do czte­rech godzin ciszy. Praw­do­po­dob­nie dla jed­nej na pięć osób hałas to nie tło, a prze­szko­da fizjologiczna.

Nie charakter, a neurobiologia

Nie­kie­dy cecha wyso­kiej sen­sy­tyw­no­ści bywa dia­gno­zo­wa­na medycz­nie jako ● nad­wraż­li­wość słu­cho­wa, stan cho­ro­bo­wy, kie­dy zwy­kłe codzien­ne dźwię­ki są odbie­ra­ne jako bole­śnie głośne.

● Mizo­fo­nia – sil­na, orga­nicz­na nie­to­le­ran­cja dźwięków.

W jej przy­pad­ku szum urzą­dzeń biu­ro­wych, stuk kla­wia­tu­ry, pra­ca kom­pu­te­ra, a nawet chru­pa­nie, prze­ły­ka­nie, gło­śny oddech, pocią­ga­nie nosem stwa­rza­ją sytu­ację stre­so­wą, wywo­łu­jąc iry­ta­cję, gniew, lęk, a nawet depresję.

● Neu­ro­róż­no­rod­ność doty­czą­ca osób z ADHD lub z autyzmem.

Wyda­je się, iż nie zawsze ist­nie­je koniecz­ność medycz­ne­go szu­flad­ko­wa­nia przy­pad­ków nad­wraż­li­wo­ści dźwiękowej.

Nie­po­koi moż­li­wość kwa­li­fi­ko­wa­nia każ­dej zwięk­szo­nej wraż­li­wo­ści i inno­ści uz­na­wanej za nie­wy­god­ną w kate­go­rii cho­roby. Bywa to rodzaj pięt­no­wa­nia osób wyróż­niających się inno­ścią, odsta­ją­cych od więk­szości spo­łe­czeń­stwa. Cho­dzi o to, żeby inny, bar­dziej wraż­li­wy nie zna­czył gorszy.

■ Nor­my hałasu ■

Zabu­do­wa miesz­ka­nio­wa jednorodzinna:
50 dB w dzień, 40 dB w nocy

Zabu­do­wa miesz­ka­nio­wa wielorodzinna:
55 dB dzień, 45 dB w nocy

Szpi­ta­le, uzdrowiska:
50 dB w dzień, 40 dB w nocy

W pobli­żu tras komunikacyjnych:
60 dB w dzień, 50 dB w nocy

W miej­scu pra­cy: mak­sy­mal­ny poziom eks­po­zy­cji 85 dB

Jak sobie pomóc?

Dane wska­zu­ją, że obec­nie cechy SPS (Sen­so­ry Pro­ces­sing Sen­si­ti­vi­ty) doty­czą ok. 20% spo­łe­czeń­stwa. Mózg u tych osób sil­niej akty­wu­je obsza­ry odpo­wie­dzial­ne za uwa­gę i ana­li­zę bodź­ców. War­to wie­dzieć, iż zmę­cze­nie, nie­do­bór snu istot­nie zwięk­sza­ją reak­tyw­ność na gło­śne i ostre dźwię­ki, któ­re nie­kie­dy wręcz bolą. Jeśli trze­ba pra­co­wać w hała­sie, war­to pod­jąć się pró­by kon­tro­li nad dźwię­ka­mi, np. ● się­gnąć po słu­chaw­ki z tech­no­lo­gią ANC (Acti­ve Noise Can­cel­la­tion), czy­li z aktyw­ną reduk­cją szu­mów, lub ● sto­so­wać blo­ki sku­pie­nia: 60–90 minut pra­cy i 15 minut prze­rwy w ciszy.

Poziom dźwię­ku na kon­cer­tach jaz­zo­wych waha się zazwy­czaj mię­dzy 80 a 95 dB.

W przy­pad­ku zespo­łów elek­trycz­nych i w małych klu­bach może prze­kra­czać 100 dB.

Wystę­py jaz­zo­we są zazwy­czaj cich­sze niż kon­cer­ty roc­ko­we czy metalowe.

Dla nie­któ­rych od ciszy lep­sze będą dźwię­ki masku­ją­ce, takie jak bia­ły szum czy odgłos wentylatora.

Przy­jem­ne bodź­ce słu­cho­we, jak ulu­bio­na muzy­ka instru­men­tal­na, mogą obni­żać poziom prze­bodź­co­wa­nia. Ja sama lubię pra­co­wać i czy­tać książ­ki przy okre­ślo­nej cichej muzy­ce. Ta pozwa­la mi nawet prze­trwać odgło­sy remon­tu u sąsiadów.

Rzecz w tym, żeby nad­wraż­li­wość na hałas (róż­no­rod­ne gło­śne dźwię­ki) trak­to­wać jako inność, ale jej nie styg­ma­ty­zo­wać. Inny(a), nie zna­czy gorszy(a). Oso­by bar­dziej wraż­li­we muszą mieć peł­ne pra­wo do reali­zo­wa­nia i budo­wa­nia sie­bie. Ci, co kocha­ją wrzask, wca­le nie są lep­si, a może nawet bar­dziej tkwią w Matrixie.

*

P.S. Syn­chro­nicz­ność / koincydencja

W tym samym cza­sie, gdy ja pisa­łam felie­ton, poja­wił się na Zwierciadło.pl cie­ka­wy arty­kuł na ten sam temat Rober­ta Cho­iń­skie­go Dla­cze­go inte­li­gent­ni ludzie nie zno­szą hała­su? Filo­zo­fo­wie wie­dzie­li to już 200 lat temu. War­to po nie­go sięgnąć.

War­to­ści powy­żej 100 dB wywo­łać mogą uszko­dze­nia słu­chu już po kil­ku­na­stu minutach.

85 dB to bez­piecz­na gra­ni­ca dla nasze­go słu­chu. Przy 8‑godzinnej eks­po­zy­cji w małych klu­bach, choć zespół gra cicho, nie­pra­wi­dło­we nagło­śnie­nie potę­gu­je hałas.

W Pol­sce dopusz­czal­ny poziom dźwię­ku na impre­zach publicz­nych wyno­si do 100–105 dB.

Cza­sem war­to się­gnąć po pro­fe­sjo­nal­ne sto­pe­ry dousz­ne dla muzy­ków, któ­re wyci­sza­ją hałas bez znie­kształ­ca­nia jako­ści i bar­wy muzyki.

(źró­dło: Signa, Łukasz Sitek, YT)

Autor przy­po­mi­na, iż Arthu­ra Scho­pen­hau­era hałas dopro­wa­dzał do furii. Filo­zof obse­syj­nie potrze­bo­wał ciszy, a hałas trak­to­wał jako bru­tal­ne wtar­gnię­cie do jego umy­słu. Uwa­żał, że nagły dźwięk potra­fi znisz­czyć cały tok myśle­nia i wyrwać czło­wie­ka ze sta­nu głę­bo­kiej kon­cen­tra­cji. Hałas nazy­wał wręcz mor­der­cą myśli.

Ciszy potrze­bo­wał też inny filo­zof, Imma­nu­el Kant. Gdy docho­dzą­ce z zewnątrz dźwię­ki prze­szka­dza­ły mu w myśle­niu i pra­cy, reago­wał iry­ta­cją. Zmie­nił ponoć nawet miesz­ka­nie z powo­du pia­nia koguta.