Budda (cz. 2)

Poprzednie spotkanie z Buddą zakończyliśmy cytatem z sutry, w której opowiada on, iż w kulminacyjnym momencie medytacji pod drzewem Bodhi ujrzał cztery rzeczy: cierpienie, powstanie cierpienia, wstrzymanie cierpienia i drogę do wstrzymania cierpienia. Nazwał je Czterema Szlachetnymi Prawdami. To one stanowiły temat pierwszego kazania, jakie wygłosił kilka tygodni później w miejscowości Sarnath. Kazanie nosiło tytuł: Kazanie o wprawieniu w ruch Koła Dharmy (Dhammacakkappavattana Sutra).

Świad­ka­mi tej pierw­szej nauki byli jogi­ni, z któ­ry­mi wcze­śniej upra­wiał asce­zę, a tak­że pew­na grup­ka ludzi z oko­li­cy, zain­te­re­so­wa­nych tym, co też ma do powie­dze­nia ten dziw­ny czło­wiek, sie­dzą­cy wcze­śniej przez nie­mal dwa mie­sią­ce pod drze­wem figow­ca. Bud­da począt­ko­wo miał wąt­pli­wo­ści, czy w ogó­le dzie­lić się ze świa­tem tym, cze­go doświad­czył. Obiek­cje te roz­wiał ponoć sam Brah­ma, któ­ry pole­cił mu iść do ludzi i nauczać. Nowy mistrz wyjąt­ko­wo łatwo zjed­ny­wał sobie słu­cha­czy. Z każ­dym tygo­dniem powięk­sza­ło się gro­no jego uczniów. Zaczę­li oni wraz z nim prze­mie­rzać Indie poprzez kró­le­stwa w środ­ko­wym bie­gu rze­ki Gan­ges. Zna­leź­li się wśród nich też człon­ko­wie jego rodzi­ny, w tym kuzyn Anan­da i maco­cha, kró­lo­wa-wdo­wa Pra­dżap­ti Gau­ta­mi. Trud­no tego nie przy­pi­sać jego cha­ry­zmie, co jest prze­cież jed­ną z pod­sta­wo­wych cech wyróż­nia­ją­cych jed­nost­ki wybit­ne. Znaj­du­je­my na to wie­le przy­kła­dów w histo­rii duchowości.

Mówił o rzeczach niełatwych

Być może lepiej rozu­mia­nych przez Hin­du­sów, ale i tak burzą­cych, przy­naj­mniej czę­ścio­wo, ich dotych­cza­so­we prze­ko­na­nia. Swo­je nauki podzie­lił na trzy eta­py (w tra­dy­cji bud­dyj­skiej mówi się o trzy­krot­nym pusz­cze­niu przez nie­go w ruch Koła Dhar­my). Przez pierw­szych 16 lat kon­cen­tro­wał się na wspo­mnia­nych wyżej: cier­pie­niu, powsta­wa­niu cier­pie­nia, wstrzy­ma­niu cier­pie­nia i dro­dze do wstrzy­ma­nia cier­pie­nia. W 17. roku naucza­nia, po swo­im oświe­ce­niu, zaczął prze­ka­zy­wać nauki dru­gie­go obro­tu Koła Dhar­my. Cykl ten zawie­ra poucze­nia o Pust­ce wszel­kich zja­wisk. O fak­tycz­nym bra­ku cech wszel­kich rze­czy, pojęć i uczuć. Nie cho­dzi w tej nauce o nega­cję ich bytu, lecz o wyja­śnie­nie rze­czy­wi­stej ich natu­ry i uświa­do­mie­nie uczniom, że wszyst­kie rze­czy ist­nie­ją współ­za­leż­nie, i że nic nie jest odręb­ne samo w sobie. Po raz trze­ci obró­cił Kołem Dhar­my dopie­ro 20 lat po osią­gnię­ciu oświe­ce­nia. Nauką tego cyklu jest Natu­ra Bud­dy prze­ni­ka­ją­ca wszyst­kie isto­ty. Nazwał ją Przej­rzy­stym Świa­tłem Natu­ry Umy­słu. Jest to według nie­go esen­cja każ­dej isto­ty, zasad­ni­cza część toż­sa­ma z natu­rą Pust­ki, Nir­wa­ny. Twier­dził on, że wszy­scy ją posia­da­ją, lecz tyl­ko ci, któ­rzy pod­da­ją się nie­ustan­ne­mu ćwi­cze­niu, potra­fią ją doj­rzeć i w niej pozo­stać. Nauczał, jak czy­ta­my w licz­nych sutrach, uży­wa­jąc przy­po­wie­ści i prak­tycz­nych przy­kła­dów. Czę­sto uży­wał słow­nic­twa ogól­nie zro­zu­mia­łe­go, choć nie zawsze było to zgod­ne z kwin­te­sen­cją jego nauki. Potra­fił dzię­ki temu tra­fić do osób na róż­nym pozio­mie świa­do­mo­ści czy wykształ­ce­nia. Poprzez prak­tycz­ne naucza­nie chciał dać ludziom narzę­dzie do pozby­cia się cier­pie­nia, mają­ce­go swo­je źró­dło w stra­chu i nie­pew­no­ści. Nie wyma­gał od swo­ich uczniów śle­pej wia­ry w teo­rie i dogma­ty, nawet te, któ­re sam gło­sił. Wręcz prze­ciw­nie – zachę­cał do ich kwe­stio­no­wa­nia, odno­sze­nia do indy­wi­du­al­nych doświad­czeń, a w ten spo­sób wery­fi­ko­wa­nia zawar­tej w nich prawdy.

PRZECZYTAJ TAKŻE

EMPATIA. Echa wielkiej Medytacji NŚ 2025 – część III

EMPATIA. Echa wielkiej Medytacji NŚ 2025