Czarna legenda pomorskich masonów (cz. 2)

Kaszubi, Kociewiacy i mieszkańcy Żuław nazywali ich farmazonami, fremerami lub sobowtórami. Jeszcze w okresie międzywojennym wśród prostych ludzi na Pomorzu panowało przekonanie, że mason to czciciel diabła obdarzony rozlicznymi magicznymi mocami

Farmazon z Birkenfelde

Potęż­nym maso­nem z Bir­ken­fel­de (dzi­siaj Grzy­ma­ła) pod Mal­bor­kiem stra­szo­no dzie­ci na Powi­ślu i Żuła­wach od począt­ków XX w. W histo­rii tego regio­nu zapi­sał się on jako czło­wiek wyjąt­ko­wo zły i okrut­ny. Mimo iż pocho­dził z licz­nej rodzi­ny z Mle­cze­wa pod Sztu­mem, wszy­scy krew­ni odsu­nę­li się od nie­go i nie utrzy­my­wa­li z nim żad­nych kon­tak­tów. Opo­wia­da­no o nim róż­ne histo­rie jako o potęż­nym maso­nie i złym cza­row­ni­ku, dys­po­nu­ją­cym zdol­no­ścia­mi parap­sy­chicz­ny­mi. Nale­żał praw­do­po­dob­nie do loży w Mal­bor­ku lub w Kwidzynie.

Nazy­wał się Artur Radt­ke i pozo­stał sta­rym kawa­le­rem. Był niski, gru­by i bar­dzo wybu­cho­wy, a nawet agre­syw­ny wobec ludzi. Miał jakieś zabu­rze­nia psy­chicz­ne, cze­go powo­dem mogła być poważ­na rana gło­wy, jakiej doro­bił się, słu­żąc na fron­cie I woj­ny świa­to­wej. W holu pała­cu zawie­sił swój hełm. Z tyłu tego heł­mu była dziu­ra – ślad po kuli, któ­ra weszła w jego gło­wę. Podob­no miał w czasz­ce wmon­to­wa­ną jakąś meta­lo­wą płytkę.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Jak szamani z Tuwy „kamłali” nad Stalingradem

Mikołaj Kopernik znany i nieznany (cz. 1): od młodości do Fromborka

Dzie­dzic z Bir­ken­fel­de nie był żad­nym nie­miec­kim jun­krem, ale zwy­kłym wzbo­ga­co­nym chło­pem, któ­re­go z pew­no­ścią nie pocią­ga­ła w maso­ne­rii wyra­fi­no­wa­na filo­zo­fia oświe­ce­nio­wa. Lożę masoń­ską trak­to­wał raczej jako swe­go rodza­ju klub towa­rzy­ski pozwa­la­ją­cy poznać wła­ści­wych ludzi i zała­twić róż­ne korzyst­ne inte­re­sy nie­zbęd­ne do pro­wa­dze­nia duże­go gospo­dar­stwa rol­ne­go. Swo­ją posia­dłość kupił w 1910 r. Potem stop­nio­wo doku­po­wał kolej­ne grun­ty rol­ne. Jego wło­ści obej­mo­wa­ły Bir­ken­fel­de oraz fol­wark Nie­de­rung (obec­nie Szro­py-Nizi­ny) w oko­li­cy lot­ni­ska w Kró­le­wie Mal­bor­skim. W cza­sie II woj­ny świa­to­wej miał już ponad 250 ha grun­tów rol­nych i łąk oraz dwu­pię­tro­wą kamie­ni­cę w Mal­bor­ku. Pra­co­wa­ło u nie­go wów­czas ok. 100 robot­ni­ków przy­mu­so­wych z Pol­ski, Rosji i Ukra­iny, a tak­że wie­lu jeń­ców wojen­nych ze Sta­la­gu XXB w Malborku.

Sąsie­dzi z pobli­skiej Dąbrów­ki Mal­bor­skiej opo­wia­da­li o nim, że zaprze­dał duszę dia­błu, któ­ry poma­ga mu się boga­cić. No bo skąd by miał pie­nią­dze na nie­ustan­ne doku­po­wa­nie zie­mi i powięk­sza­nie swo­je­go gospo­dar­stwa? Podob­no miał sobo­wtó­ra, czy­li ina­czej mówiąc posia­dał zdol­ność prze­by­wa­nia rów­no­cze­śnie w róż­nych miej­scach. Nie­raz wyda­wa­ło się, że poje­chał do mia­sta, a w tym samym cza­sie poja­wiał się nie­ocze­ki­wa­nie w swo­im obej­ściu, tak jak­by cały czas pil­no­wał dobyt­ku. Miał oko na leni­wych robot­ni­ków i zło­dziei. Do mia­sta jeź­dził powo­zem zaprzę­żo­nym w czar­ne raso­we konie, któ­re bie­gnąc, krze­sa­ły iskry spod kopyt, a z pysków buchał im ogień. Ponoć w jego pała­cu był spe­cjal­ny pokój, w któ­rym odda­wał się tajem­ni­czym magicz­nym rytu­ałom. Mia­ło to być ukry­te w głę­bi pomiesz­cze­nie bez okien, całe poma­lo­wa­ne na czar­no, gdzie jako­by znaj­do­wał się ołtarz, przy któ­rym odby­wa­ły się wol­no­mu­lar­skie prak­ty­ki. Wcho­dził tam tyl­ko wła­ści­ciel pała­cu lub jego kole­dzy z loży masońskiej.

Mason z Bir­ken­fel­de źle skoń­czył. Nie ura­to­wa­ło go ani bogac­two, ani też domnie­ma­ne kon­szach­ty z siła­mi nie­czy­sty­mi. W stycz­niu 1945 r. pró­bo­wał uciec na Zachód przed Armią Czer­wo­ną, jed­nak mu się to nie uda­ło. Tuż po wyru­sze­niu z domu, został zastrze­lo­ny przez czer­wo­no­ar­mi­stów, któ­rzy nade­szli od stro­ny Sztu­mu. Pol­scy robot­ni­cy przy­mu­so­wi byli tego świad­ka­mi i uzna­li śmierć złe­go czło­wie­ka za akt spra­wie­dli­wo­ści dzie­jo­wej. W oko­li­cy dłu­go jesz­cze krą­ży­ły opo­wie­ści o ukry­tych przez nie­go skar­bach. Dla­te­go też w latach powo­jen­nych nowi miesz­kań­cy pała­cu inten­syw­nie szu­ka­li jego mająt­ku: kopa­li dziu­ry w ogród­ku i w piw­ni­cy, ryli otwo­ry w ścia­nach budyn­ku i zabu­do­wań gospodarczych.