Kilka uwag na tematy paranormalne

Chcę bronić kwestionowanego niejednokrotnie pożytku z zainteresowania sprawami i zjawiskami niecodziennymi oraz z badania ich w taki sam sposób, w jaki się to robi w odniesieniu do zagadnień niepolemicznych. Nieznane światy to nie bajeczna terra incognita, leżąca nie wiadomo gdzie i zamieszkiwana nie wiadomo przez kogo. To nie jest kraina snu, majaków i halucynacji. A ci, którzy próbują ją opisać, zobiektywizować, to nie są łapacze snów za pomocą siatki na motyle. Dziwacy, w najlepszym wypadku; choć bez wątpienia sympatyczni, być może dodałby jakiś mniej zacietrzewiony przeciwnik czy jedynie sceptyk

To rze­czy­wi­stość, któ­rą odkry­wa­my dzię­ki umie­jęt­no­ści spoj­rze­nia na to, co przed nami, za pomo­cą tego, co w nas naj­bar­dziej wraż­li­we, otwar­te na to jesz­cze niezbadane.

Rów­nież nauka, jeśli jest nauką, a nie zesta­wem dogma­tów strze­żo­nych przez nabur­mu­szo­nych, pew­nych sie­bie buców-man­da­ry­nów uczel­nia­nych, musi przy­znać, że są na tej zie­mi rze­czy, któ­re się nie śni­ły filo­zo­fom. I nale­ży je zba­dać na tyle, na ile umoż­li­wia­ją to narzę­dzia i meto­dy nauko­we, a nie sta­wiać do kąta jako relikt ciem­ne­go śre­dnio­wie­cza. Nie­któ­rzy naukow­cy pod­ję­li się tego wyzwa­nia, uwa­ża­jąc, że naj­więk­sze pole do popi­su otwie­ra się dla bada­cza wte­dy, gdy wkra­cza on na zie­mie nie­zna­ne, pola nie­za­go­spo­da­ro­wa­ne jesz­cze przez naukę.

PRZECZYTAJ TAKŻE

UFO parapsychiczne: wywiad z Joshuą Cutchinem

Oblicza czasu

Nauka to nie zestaw dogmatów

W lip­cu 2016 r. w main­stre­amo­wym The Washing­ton Post uka­za­ła się obszer­na wypo­wiedź dr. Richar­da Gal­la­ghe­ra, pro­fe­so­ra kli­ni­ki psy­chia­trycz­nej Medi­cal Col­le­ge w Nowym Jor­ku. Psy­chia­tra był zda­nia, że w pra­cy psy­cho­ana­li­ty­ka cał­ko­wi­te odrzu­ce­nie moż­li­wo­ści opę­ta­nia wyda­je się mniej logicz­ne i czę­sto bar­dziej szko­dli­we, niż dokład­ne przy­pa­trze­nie się fak­tom. Uwa­żam, że dowo­dy na opę­ta­nie są tego same­go rodza­ju, jak dowo­dy na to, że Geo­r­ge Washing­ton prze­kro­czył kie­dyś rze­kę Dela­wa­re. W obu przy­pad­kach licz­ne histo­rycz­ne rela­cje świad­czą o tym, że taki fakt miał miej­sce. Inny­mi sło­wy, według uczo­ne­go, dowo­dy na zja­wi­ska, któ­re w powszech­nym rozu­mie­niu nale­żą do para­nor­mal­nych, moż­na zna­leźć w świe­cie real­nym. Mimo że samo zja­wi­sko prze­kra­cza gra­ni­ce tego, co przyj­mu­je się za natu­ral­ne. Poglą­dy wyra­żo­ne przez psy­chia­trę z Medi­cal Col­le­ge w Nowym Jor­ku docze­ka­ły się szyb­kiej refu­ta­cji. Dean McKay, Rachel Ammi­ra­ti i Scott O. Lilien­feld – trój­ka bada­czy, psy­cho­lo­gów kli­nicz­nych – nazwa­ła jego opi­nie prze­są­dem prze­bra­nym za naukę. Ich tekst kry­tycz­ny uka­zał się w dwu­mie­sięcz­ni­ku Skep­ti­cal Inqu­irer, maga­zy­nie o nauce i rozu­mie, jak gło­si podtytuł.

Nie jest celem tego tek­stu wni­kać w szcze­gó­ło­we spo­ry mię­dzy wymie­nio­ny­mi uczo­ny­mi. Dla­te­go zacy­tuj­my jesz­cze jed­ne­go naukow­ca, któ­ry zapew­ne na arty­kuł prof. Gal­la­ghe­ra zare­ago­wał­by pozy­tyw­nie. The Huf­fing­ton Post w stycz­niu 2017 r. zamie­ścił arty­kuł dr. Staf­for­da Betty’ego, pro­fe­so­ra uni­wer­sy­te­tu sta­no­we­go w Kali­for­nii, reli­gio­znaw­cy, o wszyst­ko mówią­cym tytu­le: Dla­cze­go powin­ni­śmy poważ­nie trak­to­wać opę­ta­nia przez dia­bła? Kali­for­nij­ski pro­fe­sor w swym mate­ria­le przed­sta­wił kil­ka przy­kła­dów ilu­stru­ją­cych, do cze­go zdol­ne są demo­ny. Każ­dy z prze­ka­zów pocho­dzi od bar­dzo wia­ry­god­nych świad­ków. Wszyst­kie suge­ru­ją coś zde­cy­do­wa­nie nie­ludz­kie­go. Żad­na z kon­wen­cjo­nal­nych teo­rii mate­ria­li­stycz­nych nie jest w sta­nie ich wyja­śnić.

Rów­nież inny medyk – Amin Gadit – stwier­dził w Psy­chia­tric News, że zja­wi­sko opę­ta­nia demo­nicz­ne­go zasłu­gu­je na nauko­we bada­nia. Dok­tor Gadit jest pro­fe­so­rem psy­chia­trii na Memo­rial Uni­ver­si­ty of New­fo­un­dland w Kana­dzie. Zwró­cił on uwa­gę, że cho­ciaż naukow­cy odrzu­ca­ją opę­ta­nie jako czyn­nik spraw­czy (etio­lo­gicz­ny) cho­ro­by psy­chicz­nej, ale fak­tem pozo­sta­je, że odrzu­ce­nie cze­goś, cze­go nauka nie jest w sta­nie udo­wod­nić, jest nie­wła­ści­we, bio­rąc pod uwa­gę nasze ogra­ni­czo­ne zro­zu­mie­nie świa­ta i jego wytwo­rów [podk. R.K.]. To tro­chę tak, jak­by­śmy w cza­sach nie­po­dziel­ne­go wła­da­nia tech­no­lo­gii kom­pu­te­ro­wej orze­kli, iż coś nie ist­nie­je, bo nie ma tego w Inter­ne­cie i przez to nie moż­na tego cze­goś pod­dać oce­nie algo­ryt­mów. Czy taką opi­nię uzna­li­by­śmy za roz­sąd­ną? Czy podo­bał­by się nam świat negu­ją­cy życie poza­kom­pu­te­ro­we? Czy był­by to świat peł­ny? Rze­czy­wi­sty? Napraw­dę nasz? Napraw­dę człowieczy?

Kana­dyj­ski psy­chia­tra pod­kre­śla, jak­żeż słusz­nie, że: Zawsze powin­no być miej­sce na nowe idee, teo­rie i prze­ko­na­nia. W powyż­szym kon­tek­ście moż­na by uznać, że spraw­ca opę­ta­nia może być przed­mio­tem badań nauko­wych, któ­ry, jeśli zosta­nie zro­zu­mia­ny przez więk­szą licz­bę psy­chia­trów, mógł­by zre­wo­lu­cjo­ni­zo­wać dzie­dzi­nę psy­chia­trii i zacho­wań ludz­kich. Kon­ty­nu­uj­my więc podróż w poszu­ki­wa­niu nauko­wych pod­staw dla opę­ta­nia demo­nicz­ne­go – kon­klu­du­je uczo­ny swą wypo­wiedź w Psy­chia­tric News.