Młodziwo – co to takiego? Kiedy warto po nie sięgnąć?

Gdyby przeprowadzić sondę uliczną, prawdopodobnie niezbyt wiele osób potrafiłoby odpowiedzieć na tytułowe pytanie. Większość osób zapewne tak samo zareagowałaby na słowo colostrum. Co innego, gdybyśmy zapytali o siarę – pierwsze mleko matki, zaraz po porodzie. Możliwe jednak, że nawet wówczas nasi rozmówcy wpadliby w konsternację. Siara? Wiadomo, żywi się nią noworodek – ale do czego może się przydać dorosłemu? I skąd miałby ją wziąć?

Tym­cza­sem sia­ra – wpraw­dzie nie ludz­ka, lecz pocho­dzą­ca od innych ssa­ków – cie­szy się coraz więk­szym uzna­niem jako suple­ment die­ty. I trud­no się temu dzi­wić, bo musi ona mieć nie­zwy­kłe wła­ści­wo­ści, sko­ro dzię­ki niej nowo­ro­dek szyb­ciut­ko się adap­tu­je do nie­zna­ne­go sobie świata.

Jak poda­je dr n. farm. Pau­li­na Znaj­dek-Awi­żeń, pierw­sze mle­ko mat­ki, boga­te w prze­ciw­cia­ła, uzna­je się za naj­sil­niej­szy natu­ral­ny immu­no­sty­mu­lant¹, czy­li sub­stan­cję pobu­dza­ją­cą układ odpor­no­ścio­wy. Mło­dzi­wo – wydzie­li­na z sut­ków samic ssa­ków w pierw­szych dniach po poro­dzie –ma inny i znacz­nie bogat­szy skład niż mle­ko doj­rza­łe. Wyni­ka to ze zróż­ni­co­wa­nych zadań oby­dwu rodza­jów tego mat­czy­ne­go napo­ju. Sia­ra ma pobu­dzać układ odpor­no­ścio­wy nowo­rod­ka i czy­ni to dzię­ki temu, że bli­sko 90% wszyst­kich immu­no­glo­bu­lin w [niej] zawar­tych sta­no­wią […] lim­fo­cy­ty odpo­wia­da­ją­ce m.in. za syn­te­zę prze­ciw­ciał IgA.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Flebotomia: uświęcone upusty

Przewlekły stan zapalny – wróg, którego trzeba eliminować

Colo­strum bydlę­ce zawie­ra czter­dzie­ści razy wię­cej związ­ków czyn­nych niż mle­ko doj­rza­łe, a jego skład jest bogat­szy niż w przy­pad­ku mło­dzi­wa ludz­kie­go. Pierw­sze mle­ko kro­wie to jed­na z naj­sil­niej­szych natu­ral­nych sub­stan­cji immu­no­sty­mu­lu­ją­cych. Cha­rak­te­ry­zu­je się niską zawar­to­ścią tłusz­czu i wyso­ką zawar­to­ścią biał­ka i immunoglobulin.

Zdrowiej w jelitach i górnych drogach oddechowych

Bada­nia wyka­za­ły, że mło­dzi­wo bydlę­ce może redu­ko­wać sta­ny zapal­ne i nad­mier­ną prze­ni­kli­wość barie­ry jeli­to­wej, dzię­ki temu, że redu­ku­je uwal­nia­nie biał­ka powo­du­ją­ce­go roz­sz­czel­nie­nie nabłon­ka. Wpły­wa więc na ogól­ny stan orga­ni­zmu, przy­czy­nia­jąc się do zdro­wia mikro­bio­mu jeli­to­we­go, czy­li zbio­ru mikro­or­ga­ni­zmów zasie­dla­ją­cych jeli­ta nazy­wa­ne też dru­gim mózgiem². 

Mię­dzy­na­ro­do­wa gru­pa naukow­ców, wśród któ­rych domi­no­wa­li pol­scy bada­cze, posta­no­wi­ła przyj­rzeć się bada­niom prze­pro­wa­dzo­nym nad wpły­wem colo­strum bydlę­ce­go na zdro­wie spor­tow­ców. Dostrze­żo­no wów­czas, że mło­dzi­wo bydlę­ce ucho­dzi za bez­piecz­ną i sto­sun­ko­wo nie­dro­gą meto­dę zwal­cza­nia infek­cji gór­nych dróg odde­cho­wych oraz pro­ble­mów jeli­to­wych, a tak­że zapo­bie­ga­nia tego typu dole­gli­wo­ściom. Naukow­cy posta­wi­li sobie za cel usta­le­nie, jak suple­men­to­wa­nie takiej sia­ry ogra­ni­czy prze­ni­kli­wość jelit w bada­nej gru­pie. Prze­ana­li­zo­wa­li dotych­cza­so­we pra­ce poświę­co­ne tej tema­ty­ce i prze­ko­na­li się, że inten­syw­ny wysi­łek fizycz­ny znacz­nie zwięk­sza prze­ni­kli­wość jelit, nato­miast suple­men­ta­cja colo­strum bydlę­ce­go pozwa­la ją wyraź­nie zre­du­ko­wać. Zazna­czy­li jed­nak, że potrzeb­ne są dal­sze bada­nia w celu usta­le­nia bez­pie­czeń­stwa sto­so­wa­nia colo­strum w dłu­gim okre­sie oraz w opty­mal­nych daw­kach³.

Dzię­ki innej meta­ana­li­zie badań nauko­wych stwier­dzo­no, że suple­men­ta­cja mło­dzi­wa bydlę­ce­go poma­ga ogra­ni­czyć infek­cje gór­nych dróg odde­cho­wych⁴.

Przeciwdziałanie stanom zapalnym i lepsza odporność

Jak poda­je dr Pau­li­na Znaj­dek-Awi­żeń, colo­strum dzia­ła anty­za­pal­nie i anty­no­wo­two­ro­wo. Posia­da zdol­ność blo­ko­wa­nia odpo­wie­dzi auto­im­mu­no­lo­gicz­nej, co jest szcze­gól­nie istot­ne w lecze­niu dole­gli­wo­ści wystę­pu­ją­cych z auto­agre­sji. Pod­kre­śla się ponad­to jego zna­cze­nie w pro­fi­lak­ty­ce gry­py. Jed­no z prze­pro­wa­dzo­nych badań wyka­za­ło, że zaży­wa­nie go w okre­sie zimo­wym wpły­wa na zmniej­sze­nie śred­niej licz­by epi­zo­dów gry­py w porów­na­niu z oso­ba­mi zaszcze­pio­ny­mi i nie sto­su­ją­cy­mi żad­nej pro­fi­lak­ty­ki”⁵.

W jesz­cze innej meta­ana­li­zie dotych­czas prze­pro­wa­dzo­nych badań dostrze­żo­no, że uzy­ska­ne dane świad­czą nie tyl­ko o korzyst­nym wpły­wie colo­strum w przy­pad­ku prze­ni­kli­wo­ści jelit, ale rów­nież o jego dzia­ła­niu immu­no­sty­mu­lu­ją­cym i ogra­ni­cza­ją­cym ryzy­ko cho­rób⁶. Jak się wyda­je, mło­dzi­wo popra­wia wydol­ność odde­cho­wą po inten­syw­nych ćwi­cze­niach, co praw­do­po­dob­nie wyni­ka wła­śnie z jego dzia­ła­nia prze­ciw­za­pal­ne­go. Rów­nież i w tej meta­ana­li­zie zazna­czo­no, że potrzeb­ne są dal­sze badania.

Wzmocnienie kości i zębów

Szyb­ka reha­bi­li­ta­cja w przy­pad­ku uszko­dze­nia kości to waż­ny cel, o istot­nym wpły­wie na stan fizycz­ny i ogól­ne samo­po­czu­cie – piszą auto­rzy jesz­cze inne­go bada­nia, prze­pro­wa­dzo­ne­go nie­daw­no na pacjen­tach ze zła­ma­niem przy­sta­wo­wym, zlo­ka­li­zo­wa­nym poza toreb­ką sta­wo­wą. Bada­na gru­pa obję­ła 116 pacjen­tów, z któ­rych 59 przyj­mo­wa­ło sia­rę bydlę­cą, a 57 biał­ko psze­nicz­ne. Uzy­ska­ne wyni­ki pozwa­la­ją przy­pusz­czać, że mło­dzi­wo przy­śpie­sza rege­ne­ra­cję kości sku­tecz­niej niż biał­ko psze­ni­cy⁷.

Z wstęp­nych badań wyni­ka, że colo­strum może się oka­zać przy­dat­ne rów­nież w sto­ma­to­lo­gii, na przy­kład w przy­pad­ku koniecz­no­ści replan­ta­cji zęba (w bada­niach wyko­rzy­sta­no sia­rę ludz­ką)⁸, jak i w przy­pad­ku pio­no­we­go ubyt­ku kości (cho­ro­by przy­zę­bia)⁹.

Krótko mówiąc…

Mło­dzi­wo jest więc gigan­tem od budo­wa­nia odpor­no­ści, pod­no­szą­cym aktyw­ność komó­rek ukła­du immu­no­lo­gicz­ne­go i wpły­wa­ją­cym pozy­tyw­nie na home­osta­zę orga­ni­zmu. Dzia­ła prze­ciw­bak­te­ryj­nie, prze­ciw­wi­ru­so­wo, prze­ciw­pa­so­żyt­ni­czo i prze­ciw­grzy­bi­czo, nie tyl­ko chro­niąc przed pato­ge­na­mi, ale też hamu­jąc ich roz­wój. Chro­ni bło­ny ślu­zo­we gór­nych dróg odde­cho­wych, prze­ciw­dzia­ła infek­cjom, wpły­wa też korzyst­nie na mikro­flo­rę jeli­to­wą, osła­nia bło­ny ślu­zo­we prze­wo­du pokar­mo­we­go i prze­ciw­dzia­ła jego dolegliwościom.

Czy istnieją jakieś naukowe ale?

Zawsze są jakieś ale. Para­fra­zu­jąc Para­cel­su­sa, wszyst­ko jest lekiem i nic nim nie jest. 

Na stro­nie Cle­ve­land Cli­nic, jed­ne­go z naj­słyn­niej­szych ośrod­ków medycz­nych na świe­cie, może­my zna­leźć komen­tarz dyplo­mo­wa­nej die­te­tycz­ki Beth Czer­wo­ny¹⁰, opa­trzo­ny prze­wrot­nym tytu­łem: Colo­strum bydlę­ce: dla­cze­go powi­nie­neś sobie daro­wać ten nie­ta­ni suple­ment.

Eks­pert­ka o pol­skim nazwi­sku zwra­ca uwa­gę, że sia­ra bydlę­ca, wydzie­la­na w cią­gu kil­ku pierw­szych dni od uro­dze­nia cie­lę­cia, jest tak waż­na ze wzglę­du na super­kon­cen­tra­cję i dużą zawar­tość prze­ciw­ciał i bia­łek, takich jak cyto­ki­ny, któ­re poma­ga­ją chro­nić jeli­ta. Przy­zna­je jed­nak, że colo­strum bydlę­ce to suple­ment nie­ta­ni, bo jego zbie­ra­nie wyma­ga dużo pra­cy.

Czy każ­dy powi­nien go przyj­mo­wać? Zda­niem eks­pert­ki nie dla wszyst­kich jest nie­zbęd­ny, ale nie­któ­rzy powin­ni się nim zain­te­re­so­wać. Nauka wciąż nie wie w peł­ni, jak mło­dzi­wo bydlę­ce wpły­wa na ludz­ki orga­nizm, jakie dokład­nie nie­sie korzy­ści lub zagro­że­nia. Wyni­ka to stąd, że bra­ku­je badań. Die­te­tycz­ka zauwa­ża jed­nak poten­cjal­ne korzy­ści z suple­men­to­wa­nia sia­ry bydlę­cej – może ona popra­wić zdro­wie jelit, pomóc utrzy­mać zdro­wy mikro­biom jeli­to­wy, zmniej­sza­jąc sta­ny zapal­ne i prze­pusz­czal­ność jelit. Bada­nia poka­zu­ją, że sia­ra bydlę­ca może pomóc oso­bom cier­pią­cym na pro­ble­my żołąd­ko­wo-jeli­to­we, takie jak cho­ro­ba Leśniow­skie­go-Croh­na czy cho­ro­by zapal­ne jelit.

Colo­strum bydlę­ce odgry­wa klu­czo­wą rolę w budo­wa­niu sil­ne­go ukła­du odpor­no­ścio­we­go u nowo naro­dzo­ne­go cie­lę­cia, czy jed­nak podob­nie dzia­ła u doro­słych ludzi? Zda­niem eks­pert­ki – tak. Z cyto­wa­nej wyżej meta­ana­li­zy sied­miu badań kli­nicz­nych wyni­ka, że​suple­men­ty z sia­ry mogą zmniej­szać czę­stość wystę­po­wa­nia infek­cji gór­nych dróg odde­cho­wych. Wciąż jed­nak nie ma wystar­cza­ją­cej licz­by badań – zazna­cza Beth Czer­wo­ny. Tak­że doty­czą­cych tego, że zapew­nia zdro­we wło­sy, skó­rę i paznok­cie i że to źró­dło mło­do­ści. Wie­le osób twier­dzi jed­nak, że im pomaga.

Są za to bada­nia (o któ­rych wspo­mnia­łam wyżej), że colo­strum doda­je orga­ni­zmo­wi ener­gii. Według rela­cji nie­któ­rych spor­tow­ców sia­ra bydlę­ca popra­wia ich wydol­ność fizycz­ną, zwięk­sza siłę i przy­śpie­sza rege­ne­ra­cję. – Ist­nie­ją bada­nia, któ­re wska­zu­ją, że sia­ra bydlę­ca poma­ga w oddy­cha­niu po wysił­ku – mówi Czer­wo­ny. – To praw­do­po­dob­nie zasłu­ga jej prze­ciw­za­pal­nych wła­ści­wo­ści.

Wszy­scy naukow­cy zaj­mu­ją­cy się mło­dzi­wem bydlę­cym zwra­ca­ją uwa­gę na potrze­bę dal­szych badań, mię­dzy inny­mi nad zale­ca­nym okre­sem sto­so­wa­nia colo­strum i nad jego daw­ko­wa­niem w przy­pad­ku okre­ślo­nych pro­ble­mów. Jak dotąd nie usta­lo­no, po jakim cza­sie nale­ży spo­dzie­wać się efek­tów. Ist­nie­ją też pew­ne oba­wy co do spe­cy­ficz­ne­go czyn­ni­ka wzro­stu, zna­ne­go jako IGF‑1 w sia­rze bydlę­cej, i jego wpły­wu w przy­pad­ku takich nowo­two­rów, jak rak pier­si czy pro­sta­ty – rów­nież w tym aspek­cie potrze­ba dal­szych badań.

Kto więc powi­nien colo­strum uni­kać? Przede wszyst­kim oso­by z aler­gią na biał­ka mle­ka lub z nie­to­le­ran­cją lak­to­zy. Nale­ży też roz­wa­żyć jego sto­so­wa­nie w okre­sie, gdy przyj­mu­je­my inne suple­men­ty, jak na przy­kład wita­mi­nę D czy kwa­sy omega‑3, a tak­że nie­któ­re leki, np. immu­no­su­pre­san­ty. W wymie­nio­nych przy­pad­kach i przy innych wąt­pli­wo­ściach nale­ży skon­sul­to­wać się z lekarzem.

Co, jeśli nie colostrum?

A jeśli z róż­nych przy­czyn nie może­my sko­rzy­stać z tego hiper­w­zmac­nia­cza odpor­no­ści? W tym przy­pad­ku Beth Czer­wo­ny dora­dza prze­strze­ga­nie die­ty prze­ciw­za­pal­nej. Jest to dobre dla ser­ca, dla jelit i dla mózgu. Sto­so­wa­nie tego rodza­ju die­ty, na przy­kład śród­ziem­no­mor­skiej, wie­lo­krot­nie uzna­no za jeden z naj­lep­szych spo­so­bów odży­wia­nia. Die­te­tycz­ka przy­po­mi­na, że suple­men­ty są uzu­peł­nie­niem zdro­we­go sty­lu życia, obej­mu­ją­ce­go zbi­lan­so­wa­ną die­tę i regu­lar­ne ćwi­cze­nia, nie zaś czymś zamiast nich. Né moż­na jeść śmie­cio­we­go jedze­nia, a potem brać ten czy inny suple­ment i ocze­ki­wać, że to zała­twi spra­wę. Zdro­wy tryb życia jest tak czy ina­czej nie­zbęd­ny. Przy nie­zdro­wej, nie­zrów­no­wa­żo­nej die­cie nawet suple­men­ty nie przy­nio­są korzy­ści.

Kto szczególnie powinien zainteresować się colostrum?

Zale­ca się je zwłasz­cza przy osła­bio­nej odpor­no­ści i czę­stych infek­cjach. Doda ener­gii w przy­pad­ku wyczer­pa­nia czy zmę­cze­nia, w nad­mier­nym stre­sie i przy inten­syw­nym wysił­ku fizycz­nym (czę­sto korzy­sta­ją z nie­go spor­tow­cy). Wska­za­ne jest przy pro­ble­mach ukła­du pokar­mo­we­go, w okre­sie rekon­wa­le­scen­cji, w star­szym wie­ku i po anty­bio­ty­ko­te­ra­pii, a tak­że – zda­niem nie­któ­rych bada­czy – przy obja­wach sta­rze­nia się skóry.

Jak je sto­so­wać? Kap­suł­ki przyj­mu­je­my w zale­ca­nej daw­ce. Colo­strum w prosz­ku nie nale­ży łączyć z gorą­cy­mi napo­ja­mi, aby nie nisz­czyć istot­nych skład­ni­ków odżyw­czych. Moż­na je roz­pu­ścić w wodzie, w jogur­cie, w kefi­rze czy w ser­ku twarogowym.

Jak wybrać colostrum?

Dostęp­ne w sprze­da­ży colo­strum w for­mie kap­su­łek otrzy­mu­je się na ogół z mle­ka kro­wie­go, owcze­go lub kozie­go. Istot­ne są warun­ki, w jakich żyją zwie­rzę­ta – powin­na to być hodow­la eko­lo­gicz­na, z wypa­sem na wol­nym wybie­gu od wio­sny do jesie­ni. Mło­dzi­wo nie może bowiem zawie­rać żad­nych dodat­ków, jak anty­bio­ty­ki, pesty­cy­dy czy hormony.

Colo­strum AP BIOAKTIV moż­na kupić wysył­ko­wo: tel. 509 040 467, 502 306 200, 71 343 51 00, 71 344 53 03
w skle­pie www​.anna​pi​ku​ra​.com oraz na miej­scu w Kli­ni­kach ANNA PIKURA, a tak­że w naj­lep­szych aptekach.

KLINIKI ANNA PIKURA:
• Wro­cław ul. Kazi­mie­rza Wiel­kie­go 64
tel. 71 343 51 00, 71 344 53 03, 510 214 445
• Kra­ków ul. Sta­ro­wiśl­na 82, tel. 12 430 15 83, 501 087 886

Księ­gar­nia-Gale­ria Nie­zna­ny Świat, War­sza­wa, ul. Kre­dy­to­wa 2
tel. 22 827 93 49, e‑mail: bok@​nieznany.​pl • www.nie​zna​ny​.pl

Przypisy

¹ Pau­li­na Znaj­dek-Awi­żeń, Colo­strum – co to jest? Czy napraw­dę wzmac­nia odpor­ność?, wylecz​.to, 24.04.2023, https://​wylecz​.to/​l​e​k​i​-​i​-​s​u​p​l​e​m​e​n​t​y​/​c​o​l​o​s​t​r​u​m​-​c​z​y​-​n​a​p​r​a​w​d​e​-​w​z​m​a​c​n​i​a​-​o​d​p​o​r​n​osc.

² Han­na Dzie­wiec­ka i inni, A Sys­te­ma­tic Review of the Influ­en­ce of Bovi­ne Colo­strum Sup­ple­men­ta­tion on Leaky Gut Syn­drom in Ath­le­tes: Dia­gno­stic Bio­mar­kers and Futu­re Direc­tions, „Nutrients”, 17.06.2022, nr 14 (12), s. 2512, doi: 10.3390/nu14122512.

³ Tamże.

⁴ Maciej Hała­sa i inni, Bovi­ne colo­strum sup­ple­men­ta­tion in pre­ven­tion of upper respi­ra­to­ry tract infec­tions – Sys­te­ma­tic review, meta-ana­ly­sis and meta-regres­sion of ran­do­mi­zed con­trol­led trials, „Jour­nal of Func­tio­nal Foods”, 12.2022, vol. 99, https://​doi​.org/​1​0​.​1​0​1​6​/​j​.​j​f​f​.​2​0​2​2​.​1​0​5​316.

⁵ P. Znaj­dek-Awi­żeń, dz. cyt.

⁶ Glen Davi­son, The Use of Bovi­ne Colo­strum in Sport and Exer­ci­se, „Nutrients”, 24.05.2021, nr 13 (6), s. 1789, doi: 10.3390/nu13061789.

⁷ Faezeh Gou­ha­ri i inni, The­ra­peu­tic Effects of Bovi­ne Colo­strum on Bone Healing, Reha­bi­li­ta­tion, and Posto­pe­ra­ti­ve Com­pli­ca­tions: A Pro­spec­ti­ve, Ran­do­mi­zed, Double-Blin­ded, Com­pa­ra­ti­ve Trial, „The Jour­nal of Bone and Joint Sur­ge­ry. Ame­ri­can Edi­tion”, 18.04.2025, nr 107 (12), s. 1307–1315, doi: 10.2106/JBJS.24.00542.

⁸ Ath­raa Y Al-Hija­zi i inni, Suc­cess of replan­ta­tion of avul­sed teeth using human colo­strum as an inte­rim sto­ra­ge medium, „Jour­nal of Taibah Uni­ver­si­ty Medi­cal Scien­ces”, 19.02.2023, 18(6):1189–1194. doi: 10.1016/j.jtumed.2023.02.003.

⁹ P L Ravi­shan­kar i inni, Bone Rege­ne­ra­tion in Ver­ti­cal Osse­ous Defect in Perio­don­ti­tis Patients using Bovi­ne Colo­strum, Case Reports in Den­ti­stry, 21.06.2022; 2022:4183552. doi: 10.1155÷2022÷4183552.

¹⁰ Bovi­ne Colo­strum: Why You Sho­uld Skip This Pri­cey Sup­ple­ment, Cle­ve­land Cli­nic, 7.10.2024, https://​health​.cle​ve​landc​li​nic​.org/​b​o​v​i​n​e​-​c​o​l​o​s​t​rum.