Wędrujący kamień

W okolicach Kielc, tam, gdzie człowiek od tysięcy lat drążył skały w poszukiwaniu krzemienia, a szczyty Gór Świętokrzyskich spowite są mgłą dawnych mitów, przetrwał ślad tajemnicy. Pośród lasów i pagórków, w ciszy niosącej wspomnienie dawnych epok, tkwił w ziemi głaz, który bywa określany mianem najciekawszego, a zarazem najbardziej zagadkowego znaleziska archeologicznego z terenu Polski

Wszyst­ko zaczę­ło się bar­dzo zwy­czaj­nie. W dru­giej poło­wie lat 80. ub.w. miesz­ka­niec wsi Kon­tre­wers w gmi­nie Mniów, Hen­ryk Gon­ciarz, pod­czas prac polo­wych natknął się na wysta­ją­cy z zie­mi pła­ski kamień, na któ­re­go powierzch­ni wyry­te były dziw­ne posta­cie. Tak brzmi powszech­nie przyj­mo­wa­na wersja…

To praw­da, odkry­cie kamie­nia ofi­cjal­nie zgło­szo­no w 1988 roku, ale prze­cież miej­sco­wa lud­ność zna­ła go „od zawsze”. Mówi­ło się o nim „dia­bel­ski kamień” – stwier­dza Zbi­gniew Cisak, miesz­ka­niec wsi Kon­tre­wers, wła­ści­ciel gospo­dar­stwa agro­tu­ry­stycz­ne­go, od lat inte­re­su­ją­cy się kamie­niem i ryta­mi, któ­re się na nim znajdują.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Gdy śni się UFO

Jak szamani z Tuwy „kamłali” nad Stalingradem

Hen­ryk Gon­ciarz zawia­do­mił kon­ser­wa­to­ra zabyt­ków w Kiel­cach i tak zaczę­ła się histo­ria, któ­ra trwa do dziś. Już pierw­sze spoj­rze­nie na kamien­ną pły­tę wzbu­dza­ło i wzbu­dza zdzi­wie­nie. Wyry­to na niej dwie wyraź­ne posta­cie… Niby ludz­kie, ale nie cał­kiem. Posta­cie mają rogi!

Diabły na kamieniu?

Arche­olog Wal­de­mar Gliń­ski w mono­gra­fii Dia­bły na kamie­niu opi­sał ryty w nastę­pu­ją­cy sposób:

Na przed­sta­wio­nym obra­zie obser­wu­je­my dwie sche­ma­tycz­ne syl­wet­ki oraz sym­bo­le. Antro­po­mor­ficz­ne syl­wet­ki przed­sta­wia­ją parę wędru­ją­cych osób. „Więk­sza syl­wet­ka” o wyso­ko­ści 27 cm, dru­ga mniej­sza o wyso­ko­ści 20 cm. Przed­sta­wie­nia nad gło­wa­mi posia­da­ją ele­men­ty przy­po­mi­na­ją­ce rogi oraz ele­men­ty o okrą­głym kształ­cie po ich lewej stro­nie. „Postać więk­sza”, nie­wy­klu­czo­ne, że o cha­rak­te­rze fal­licz­nym, zawie­ra pro­sty ele­ment na wyso­ko­ści gło­wy, zapew­ne sym­bo­li­zu­ją­cy grę na fle­cie oraz z dru­giej stro­ny okrą­gły przed­miot – tarczę/bęben. „Mniej­sza postać” z wyraź­nie pod­nie­sio­ną pra­wą ręką do góry trzy­ma bli­żej nie­okre­ślo­ny ele­ment – zapew­ne topór i tar­czę. Postać ta posa­do­wio­na jest na sym­bo­licz­nym ele­men­cie przy­po­mi­na­ją­cym łódź lub pół­księ­życ. Dru­gi sym­bol poło­żo­ny jest po lewej stro­nie od posta­ci mniej­szej, przy­po­mi­na on lite­rę Y lub bar­dzo sche­ma­tycz­ną trze­cią postać z parą dwóch kro­pek, któ­re mogą sym­bo­li­zo­wać niby oczy (?). 

Dr hab., pro­fe­sor Pań­stwo­we­go Insty­tu­tu Geo­lo­gicz­ne­go – Pań­stwo­we­go Insty­tu­tu Badaw­cze­go Oddział Świę­to­krzy­ski im. Jana Czar­noc­kie­go w Kiel­cach Anna Fijał­kow­ska-Mader stwier­dza: – Podo­bień­stwo posta­ci widocz­nych na kamie­niu z Kon­tre­wer­su do wize­run­ków Koko­pel­li, zna­nych z rytów Indian Pueblo w sta­nie Utah, jest ude­rza­ją­ce. Cho­dzi cho­ciaż­by o cha­rak­te­ry­stycz­ne uło­że­nie ręki zgię­tej w łok­ciu i pod­pie­ra­ją­cej bio­dro, ręki, któ­ra two­rzy nie­mal okrą­głą for­mę. Dokład­nie taki sam układ widzia­łam na rysun­kach z Utah. Jed­na z tam­tej­szych posta­ci napraw­dę bar­dzo przy­po­mi­na tę z nasze­go świę­to­krzy­skie­go kamie­nia. Każ­dy może się o tym prze­ko­nać, wystar­czy poszu­kać w Inter­ne­cie wize­run­ków Koko­pel­li. Widać tam mię­dzy inny­mi frag­ment duże­go petro­gli­fu, przed­sta­wia­ją­ce­go syl­wet­ki graj­ków gra­ją­cych na fle­tach – sym­bol płod­no­ści i uro­dza­ju. Wśród nich znaj­du­je się postać zaska­ku­ją­co podob­na do tej z Kontrewersu. 

Wal­de­mar Gliń­ski suge­ro­wał, że ryty mogły wyko­nać ple­mio­na indo­eu­ro­pej­skie przy­by­łe z obsza­ru dzi­siej­szej Sybe­rii. Gdy­by przy­jąć tę kon­cep­cję, nale­ża­ło­by dato­wać powsta­nie rytów na znacz­nie wcze­śniej­szy okres. Ja jed­nak odno­szę wra­że­nie, że posta­ci z kamie­nia z Kon­tre­wer­su są bliż­sze sty­li­stycz­nie tym zna­nym ze Sta­nów Zjednoczonych.