AI – zagrożenia i pożytki

Sztuczna inteligencja (AI) budzi coraz więcej emocji. Z jednej strony to zachwyt nad jej możliwościami, z drugiej zaś strach przed zagrożeniami, jakie niesie. Dotyczy to zarówno części zwykłych użytkowników, jak i przedstawicieli świata nauki i sztuki

Korzyści i zalety

Sztucz­na inte­li­gen­cja zapy­ta­na o korzy­ści, jakie przy­no­si, sama odpo­wia­da, że zwięk­sza efek­tyw­ność, auto­ma­ty­zu­je zada­nia, wspie­ra podej­mo­wa­nie decy­zji oraz umoż­li­wia ana­li­zo­wa­nie zbio­ru danych. Popra­wia to wydaj­ność, obni­ża kosz­ty, per­so­na­li­zu­je usłu­gi, przy­spie­sza inno­wa­cje w nauce, a tak­że medy­cy­nie (w zakre­sie dia­gno­sty­ki i leków). Two­rzy nowe moż­li­wo­ści w pra­cach kre­atyw­nych. Opty­mi­ści pod­kre­śla­ją, że może zauto­ma­ty­zo­wać żmud­ne pro­ce­du­ry i powta­rzal­ne zada­nia (np. fak­tu­ro­wa­nie, zbie­ra­nie danych, obsłu­gę klien­tów). Ludziom zosta­je w ten spo­sób wię­cej cza­su na dzia­ła­nia bar­dziej kre­atyw­ne czy sku­pie­nie się na kon­tak­tach inter­per­so­nal­nych. Istot­ne jest wyko­rzy­sta­nie moż­li­wo­ści AI przy szyb­kich obli­cze­niach, pre­cy­zyj­nych dzia­ła­niach wspo­ma­ga­ją­cych, np. ope­ra­cjach chi­rur­gicz­nych wyso­kie­go ryzy­ka, prze­wi­dy­wa­niach tech­nicz­nych, pomo­cy w pra­cach zwią­za­nych z ludz­kim bez­pie­czeń­stwem, takich jak ratow­nic­two, uniesz­ko­dli­wia­nie ładun­ków wybu­cho­wych, roz­po­zna­nie we wro­gim środowisku.

Tzw. gene­ra­tyw­na sztucz­na inte­li­gen­cja (GenAI), będą­ca pod­dzie­dzi­ną sztucz­nej inte­li­gen­cji, two­rzy na nasze pole­ce­nie ory­gi­nal­ne tre­ści, tek­sty, obra­zy, muzy­kę itp. Kon­wer­sa­cja z użyt­kow­ni­kiem pole­ga na odpo­wie­dzi na promp­ty (instruk­cje dla algo­ryt­mu AI). Moż­li­wo­ści te wpra­wia­ją nie­któ­rych w swo­istą eufo­rię, ale budzą też nie­po­kój, gdy ktoś, kto np. nigdy nie nama­lo­wał żad­ne­go obra­zu, pod­pi­su­je się pod gra­fi­ką kom­pu­te­ro­wą wyge­ne­ro­wa­ną przez AI, a czło­wiek, któ­ry nie napi­sał naj­mniej­sze­go felie­to­nu czy opo­wia­da­nia, poda­je się za auto­ra książ­ki. Oczy­wi­ście jest to nie­zgod­ne z pra­wem autor­skim, dla­te­go też poczu­cie uczci­wo­ści i prze­pi­sy praw­ne wyma­ga­ją wyraź­ne­go ozna­cze­nia, że utwo­ry te powsta­ły przy uży­ciu sztucz­nej inteligencji.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Empatia – cenny dar

Czy ziołolecznictwo przetrwa?

Pułapki AI

Kwe­stia pożyt­ków i zagro­żeń ze stro­ny AI sta­je się tema­tem roz­le­głym i wyma­ga­ją­cym uważ­nej ana­li­zy. Począt­ko­wo świat zachły­snął się jej moż­li­wo­ścia­mi, nie pyta­jąc o kosz­ty (choć­by zasi­la­nie ener­ge­tycz­ne ser­we­rów), a te są ogrom­ne, ani o zagro­że­nia, któ­re się mno­żą. Wyda­je się, że jeśli utrzy­ma­my ją na dystans, to może stać się poży­tecz­nym narzę­dziem. Ale to czło­wiek nadal ma peł­nić funk­cję nad­rzęd­ną, nie pozwa­la­jąc jej na samo­dziel­ność. Doty­czy to gene­ral­nie rela­cji w zakre­sie zarzą­dza­nia na sty­ku ludzie i AI. Inna kwe­stia to zagro­że­nia typu psy­cho­lo­gicz­ne­go, zmia­ny zacho­wań, jakie zacho­dzą pod wpły­wem sztucz­nej inte­li­gen­cji w psy­chi­ce doro­słych, mło­dzie­ży oraz dzie­ci. W eks­tre­mal­nych przy­pad­kach skut­ku­ją one nawet samobójstwami…

Dla senio­rów to naj­czę­ściej temat mało zro­zu­mia­ły, a więc nie zgłę­bia­ją go, co nie zna­czy, że ich nie doty­czy. Mło­de poko­le­nie szyb­ko polu­bi­ło tę nowość i dało się jej uwieść, nie bacząc, iż odbie­ra mu ona szan­sę na wła­sną kre­atyw­ność. Coraz czę­ściej wychwy­ty­wa­ne są pod­rób­ki wyko­na­ne przez AI, zamiast prac autor­skich. Nie­ste­ty doty­czy to m.in. pisem­nych wypo­wie­dzi, poczy­na­jąc od wypra­co­wań szkol­nych, przez pra­ce dyplo­mo­we i magi­ster­skie, po pra­ce dok­tor­skie… Nie stro­nią od tego rów­nież dzien­ni­ka­rze. Nie­daw­no szef pew­nej agen­cji dzien­ni­kar­skiej wyża­lił mi się, że aby się nie skom­pro­mi­to­wać, każ­dy zło­żo­ny mu mate­riał prze­pusz­cza przez pro­gra­my dema­sku­ją­ce pla­gia­ty oraz wytwo­ry AI. A otrzy­ma­ny wynik bywa moc­no żenu­ją­cy. Zresz­tą uważ­ny oczy­ta­ny Czy­tel­nik zauwa­ży pew­ne for­my wypo­wie­dzi cha­rak­te­ry­stycz­ne wła­śnie dla sztucz­nej inte­li­gen­cji. Co naj­cie­kaw­sze, tak moc­no na nas ona wpły­wa, iż nie­któ­re oso­by, nawet ze śro­do­wi­ska nauko­we­go, zaczy­na­ją naśla­do­wać jej styl wypo­wie­dzi (doty­czy to m.in. wtrą­ceń oddzie­la­nych dłu­gi­mi myślnikami).

Trze­ba mieć świa­do­mość, że AI może nas oszu­ki­wać, mani­pu­lo­wać nami, wpa­jać błęd­ne prze­ko­na­nia czy nawet wma­wiać nam pew­ne emo­cje i uczu­cia. Naj­bar­dziej zagro­że­ni są tu naj­młod­si, któ­rzy nie mają jesz­cze wyro­bio­ne­go świa­to­po­glą­du, a tak­że sła­be emo­cjo­nal­nie oso­by doro­słe. Nad zagro­że­nia­mi tymi pochy­li­li się już psychologowie.

Zmierzyć się z konsekwencjami

Naukow­cy i peda­go­dzy zwra­ca­ją uwa­gę, iż nad­szedł moment koniecz­ne­go zmie­rze­nia się z kon­se­kwen­cja­mi gene­ra­tyw­nej AI. Nad zagad­nie­niem tym pochy­la się Éric Sadin, fran­cu­ski filo­zof i spe­cja­li­sta od nowych tech­no­lo­gii (publi­ka­cja m.in. w Le Figa­ro), któ­ry defi­niu­je aż pięć dra­ma­tów, jakie nie­sie ze sobą sztucz­na inte­li­gen­cja. Przede wszyst­kim moc­no zmar­gi­na­li­zo­wa­na zosta­je zdol­ność czło­wie­ka do samo­dziel­ne­go dzia­ła­nia. Zda­niem filo­zo­fa prze­ra­ża feno­men emo­cjo­nal­ne­go uza­leż­nie­nia od sys­te­mów AI. Szcze­gól­nie groź­ne jest to w przy­pad­ku nasto­lat­ków, któ­rzy powie­rza­ją im swo­je sekre­ty oraz sta­ny emo­cjo­nal­ne, bez gwa­ran­cji zacho­wa­nia pouf­no­ści oraz pry­wat­no­ści. Sadin uświa­da­mia, że skut­ki bywa­ją dru­zgo­cą­ce (wspo­mnia­ne wyżej samo­bój­stwa), a wciąż mamy wra­że­nie, że to dopie­ro początek.

– Ist­nie­je pra­wi­dło­wość, któ­ra wie­lo­krot­nie się potwier­dzi­ła, że w kwe­stiach tech­no­lo­gicz­nych spo­łe­czeń­stwo budzi się z opóź­nie­niem (…) Będą orga­ni­zo­wa­ne kon­fe­ren­cje, na któ­rych będzie­my roz­pa­czać nad gigan­tycz­ny­mi szko­da­mi wyrzą­dzo­ny­mi przez te tech­no­lo­gie. Będzie wte­dy jed­nak za póź­no, bo auto­ma­ty­za­cja życia spo­łecz­ne­go i mar­gi­na­li­za­cja czło­wie­ka postę­po­wać będzie bez prze­szkód – ostrze­ga filo­zof. – To od nas zale­ży, czy zacznie­my dzia­łać, zanim sytu­acja się roz­wi­nie, zosta­nie zin­sty­tu­cjo­na­li­zo­wa­na, utrwa­lo­na,​skon­so­li­do­wa­na i zanim będzie za póź­no na inter­wen­cję – apeluje.

Świa­to­wy Dzień Kota to świę­to obcho­dzo­ne 17 lute­go – we Wło­szech od 1990 r., a w Polce od 2006 r. Pod­kre­śla ono rolę w naszym życiu tych fascy­nu­ją­cych futrza­ków, ich przy­jaź­ni i miło­ści. Stąd nie­któ­rzy nazy­wa­ją je nie­zwy­kły­mi anio­ła­mi. Jed­no­cze­śnie ma zwra­cać uwa­gę na koniecz­ność pomo­cy kotom wol­no­ży­ją­cym, któ­re kie­dyś mia­ły dom, ale go stra­ci­ły, albo mogły o nim tyl­ko marzyć. I uwraż­li­wić czło­wie­ka na koci los przez 365 dni w roku.