Oblicza czasu

Ist­nie­ją tyl­ko dwa dni w roku, w któ­rych nic nie może być zro­bio­ne. Jeden nazy­wa­my wczo­raj, a dru­gi jutro. Dzi­siaj jest wła­ści­wy dzień, aby kochać, wie­rzyć i żyć w pełni.

Dalaj­la­ma

Kiedy dokładnie zaczyna się Nowy Rok? Na to z pozoru błahe pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Pierwsza na myśl przychodzi oczywiście wiosna, kojarzona z budzącą się do życia przyrodą, ciepłymi promieniami słońca, lekkimi podmuchami wiatru. Oto właśnie nadchodzi nowy cykl przemiany, od narodzin po śmierć. Tak było do czasu, kiedy w grę zaczęła wchodzić wielka polityka

Oto w II w. p.n.e. w Rzy­mie zepchnię­to począ­tek roku w sam śro­dek zimy. Dla­cze­go? Z przy­czyn prak­tycz­nych – wio­sna dla Rzy­mian była cza­sem, kie­dy rusza­ły pra­ce w polu oraz kam­pa­nie wojen­ne. Po nie­wy­go­dach zimy, w oko­li­cach mar­ca, trak­ty sta­wa­ły się droż­ne i moż­na było masze­ro­wać, by pod­bi­jać świat. Decy­zje w spra­wie rze­czo­nych wypraw pozo­sta­wa­ły w gestii kon­su­lów, któ­rych wybie­ra­no 1 mar­ca, czy­li na począt­ku nowe­go roku. Aby wypra­wa odnio­sła pożą­da­ny sku­tek, potrzeb­ny był solid­ny plan, a jego omó­wie­nie wyma­ga­ło cza­su, co z kolei koli­do­wa­ło z nowo­rocz­ną obrzę­do­wo­ścią. Zatem trze­ba było pójść po rozum do gło­wy i coś z tym fan­tem zro­bić. Naj­le­piej prze­su­nąć ter­min. I tak zrobiono.

Od 153 r. p.n.e. za począ­tek roku uzna­no 1 stycz­nia, a więc pierw­szy dzień mie­sią­ca dedy­ko­wa­ne­go Janu­so­wi, bóstwu nomen omen, uzna­wa­ne­mu za pana wszel­kich począt­ków, trans­for­ma­cji i przej­ścia. Wystar­czy spoj­rzeć na jego wize­run­ki – przed­sta­wia­no go z dwo­ma twa­rza­mi. Jed­na kie­ro­wa­ła swój wzrok w prze­szłość, a dru­ga wypa­try­wa­ła tego, co dopie­ro ma nastą­pić. Czy moż­na było sobie wyma­rzyć lep­sze wizu­al­nie odnie­sie­nie dla tej gra­nicz­nej chwi­li? Jak wie­my z lek­cji histo­rii, Cesar­stwo Rzym­skie nie trwa­ło wiecz­nie. Wraz z jego upad­kiem pogań­skie­go Janu­sa zastą­pio­no… Jezu­sem, któ­re­go sym­bo­licz­ne naro­dzi­ny zaczę­to obcho­dzić 25 grud­nia. Począt­ko­wo było z tym nie­ma­łe zamie­sza­nie. Porzą­dek w datach zro­bił dopie­ro papież Grze­gorz XIII, któ­ry w 1582 r. za jed­nym zama­chem zarzą­dził nową rachu­bę cza­su, wpro­wa­dza­jąc kalen­darz gre­go­riań­ski i przy­wra­ca­jąc począ­tek nowe­go roku na 1 stycznia.

PRZECZYTAJ TAKŻE

Wyspa Piękna i jej tajemnice (cz. 1)

Kryształowa Góra w Kraskowie

Czas biegnie

Jak wszy­scy wie­my, czas pły­nie nie­ubła­ga­nie. Wie­lu z nas pra­gnie go zabić, lecz któż wie, jak go odtwo­rzyć? Para­dok­sal­nie, im dłu­żej żyje­my, tym bar­dziej nam go bra­ku­je. Stwo­rzy­li­śmy go sobie, by upo­rząd­ko­wać życio­wy cha­os. Jesz­cze kil­ka­set lat temu błę­dy w pomia­rze cza­su nie raz przy­czy­ni­ły się do wie­lu tra­ge­dii i strat gospo­dar­czych, nie­rzad­ko będą­cych wyni­kiem wypad­ków mor­skich, któ­rym ule­ga­ły stat­ki han­dlo­we. Dla­cze­go? Otóż sze­ro­kość geo­gra­ficz­ną moż­na było wyzna­czyć sto­sun­ko­wo łatwo, cho­ciaż­by zadzie­ra­jąc gło­wę do góry i obser­wu­jąc poło­że­nie Gwiaz­dy Polar­nej nad hory­zon­tem. Jed­nak wyzna­cze­nie dłu­go­ści geo­gra­ficz­nej zawsze wią­za­ło się z koniecz­no­ścią syn­chro­ni­za­cji cza­su na umow­nym połu­dni­ku zero­wym, a cza­sem w miej­scu obser­wa­cji góro­wa­nia Słoń­ca lub innych ciał nie­bie­skich. Tym­cza­sem pomył­ka co do 1 minu­ty w usta­wie­niu zega­rów na stat­kach żeglu­go­wych powo­do­wa­ła błąd wyzna­cze­nia dłu­go­ści geo­gra­ficz­nej prze­kła­da­ją­cy się na 28 km w niskich sze­ro­ko­ściach geo­gra­ficz­nych*. Wystar­czy­ło, by sta­tek roz­bił się o skały.